ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮਯ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਥੁਰਾ ਧਾਮ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾਵਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁਧਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਜਨਮ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਾਲਾ ਕੂਆ ਹੈ। ਇਸ ਕੂਏ ਨੂੰ ਚਤੁਸਾਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਮਥੁਰਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਸੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ, ਤਪ, ਜਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਹਰੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਕੋਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਭੀ, ਕੀ ਕੋਈ ਐਸਾ ਉਪਾਏ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਫਲ ਮਿਲ ਸਕੇ? ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯਮਤ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਭ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਮਾਪ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ, ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲੋਮਸ਼, ਨਾਰਦ, ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਭੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਯੋਗੀ ਪਰਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਆਦਿ ਨੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬੁਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ, ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਜਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਣ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੀ ਠੀਕ ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਫਲ ਦੱਸੋ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਪੁੱਛਿਆ। ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਾਏ ਤੀਰਥ ਮਹਾਤਮਯ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਫਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਵਧ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਤਮ-ਜਨਮ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲੇ। ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਮਥੁਰਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ' ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮਥੁਰਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਿ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਰਨਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਮਨੁੱਖ ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਰਾਤ, ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰੇ। ਤਿਲ, ਚੌਲ, ਅਤੇ ਦੂਬ—ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ—ਲੈ ਲਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਐਸਾ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਤ ਜਾਗ ਕੇ, ਨੌਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਸ਼ੁਧ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੇ। ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਥੁਰਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਫਲ, ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।