ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਉੱਚਤਮ ਤੇ ਦਿਵਯ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਪਾਪ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਜਨਾਰਦਨ ਵੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਕਈ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਵੀ ਆਨੰਦਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁਮੁਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆਰਾ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਗਾਂ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਵ੍ਰਤ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਧੋਤੇ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੌਨ ਵਰਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਥੁਰਾ ਜਾ ਕੇ ਆਪੋ-ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਾਲਾ ਕੂਆਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਚਤੁਹਸਾਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮਯ ਦੇ "ਮਥੁਰਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ" ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਇਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ?" ਤਦ ਸ੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਨਿਯਮਤ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਥੇ ਯੋਜਨਿਆਂ ਦੀ ਠੀਕ ਮਾਪੀ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ, ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਤਾਰੇ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲੋਮਸ਼ਾ, ਨਾਰਦ, ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਰਕੰਡੇ ਆਦਿ ਨੇ, ਜਾਂ ਘੱਟ ਬਲ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ?" ਸ੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਪੁੱਛਿਆ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਫਲ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਤਮਜਨਮ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਦਾ ਲਈ, ਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ" ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਵੀ, ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮਯ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਰਾ੍ਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।