ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉੱਚੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਤੱਤਰ ਤੋਂ ਵੱਧ—ਸੱਤੱਤਰ ਅਤੇ ਸੱਤ ਹੋਰ—ਪਿਛਲੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਪੂਰਖ ਅਣਗਿਣਤ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ’ਚ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਗੋਪਾਲ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਉਹ ਲੋਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਦਸ ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਦਸ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਫਾਲਗੁਨਕਾ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਉਥੇ, ਇਸ ਫਾਲਗੁਨਕਾ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਉਥੇ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਤਾਲਵਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੈਤ ਦੈਨੁਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕੰਵਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸੰਪੀਠਕਾ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਰਾਤ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਦ ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਥੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੰਵਲ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਸਦਾ ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੀ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਸੂਰਜ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਮਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਹਰ ਕੋਈ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਫਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਵੀ ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਇਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਇਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਲਯਾਰਜੁਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਇਸਨਾਨ ਆਦਿਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਬੰਧੀ, ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ, ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਸੌ ਸਤਵੰਜਾ (੧੫੭ਵਾਂ) ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਤਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਮੇਰਾ ਮਥੁਰਾ ਖੇਤਰ ਵੀਹ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹਥੇ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਾਂ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਮਥੁਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਁ ਧਰਤੀ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਕੰਵਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਇਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਤ ਭੋਗ-ਵਸਤੂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਥੇ ਚਮਕਦੇ ਚਕ੍ਰ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਲੋਕ ਸਦਾ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਉਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨੇਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਉਥੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਭੂਤ-ਪਰੇਤਾਂ, ਦੈਤਾਂ ਜਾਂ ਅਵਰੋਧਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਲੋਂ, ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰੇਤ ਆਦਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮੈਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ। ਇੰਦਰ ਪੂਰਬ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਮ ਦੱਖਣ ਦੀ।