ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਈ ਅਦਭੁਤ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਪੰਜਵਾਂ ਜੰਗਲ ਬਕੁਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰਲੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਐਸਾ ਥਾਂ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤੇਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਉਥੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਭਗਤ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਧਾਰਣ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਵਾਂ ਜੰਗਲ ਖਾਦਿਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਅੱਠਵਾਂ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਲੋਹਜੰਘਾ ਨਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਲੋਹਜੰਘਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹੈ, ਅਗਲਾ ਹੈ। ਦਸਵਾਂ ਬਿਲਵਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਰਵਾਂ ਭਾਂਡੀਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭਾਂਡੀਰਾ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਰਿੰਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਕੋਈ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਅਧਿਆਇ ‘ਮਥੁਰਾ ਤੀਰਥ ਮਹਾਤਮ’ ਦਾ ਇਹ ੧੫੩ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਹੁਣ, ਯਮੁਨਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਭੇਦ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ—‘ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਭੇਦ ਦੱਸ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।’” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਕੁਮੁਦਾ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਈ ਸੀ। ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ। ਧਾਰਾਪਤਨਕ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।” ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਕਿਸਮਤ ਵਲੋਂ ਮਰ ਗਏ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇਜ ਘਟਨਾ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਦਿਵਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜੋ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇੱਥੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ। ਉਥੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪੀ ਕੇ, ਸਿਆਮ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਹਾਰ ਰੱਖ ਕੇ—ਸੋਮਾ-ਤੀਰਥ, ਹੇ ਵਸੁਧਾ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ—ਉਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾ ਲਵੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਜੋ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਸੀ।