ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਮੁਨਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਜੋ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵੇਣੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਥੇ ਯਮੁਨਾ ਵੀ ਮਹਾਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਮਾਨਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਜਿੰਦਗੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੇ ਉਥੇ ਜਿੰਦਗੀ ਛੱਡੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਪਿਲਯਾ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਨਾਈ, ਟਿੰਡੁਕਾ, ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੋਹ-ਬੰਧਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੌ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ—ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੈਰੋਚਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਭਾਗਵਾਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ। ਬਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਧਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨਾ ਰਤਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਹੜਾ ਇਨਸਾਨ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰ/ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ‘ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉੱਚ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਿੰਦਗੀ ਛੱਡਣ ਤੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਿ-ਤੀਰਥ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੋਖਸ਼-ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਕੋਟੀ-ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਕੋਟੀ-ਤੀਰਥ ‘ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਇਨਸਾਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੈਸ਼ਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।