ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਗੌਰਮੁਖਾ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਦੂਰੋਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੌਰਮੁਖਾ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਰ-ਪਖਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ, ਗੌਰਮੁਖਾ ਨੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੀ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਹੋ।" ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਨੇ ਨਰਮ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਵੱਡਾ ਕਰਤਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁੱਛੋ।" ਗੌਰਮੁਖਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪੀਤ੍ਰ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੀਤ੍ਰ ਕਿਹਾ—ਕੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਹਨ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ?" ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਮੁਢਲਾ ਆਚਾਰਯ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਪੂਜੋ।' ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਬਲ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਗੇ, ਤੁਰੰਤ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਸਵਰਗ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭੋਜਨ-ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ੀ ਜੀਵ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ—ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।" ਗੌਰਮੁਖਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਪੀਤ੍ਰ ਕੌਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਪੀਤ੍ਰ-ਗਰੁੱਪ ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਬਣਾਏ ਗਏ?" ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, "ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਪੀਤ੍ਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਰਗਰਮ ਹਨ; ਉਹ ਸੱਤ ਹਨ, ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪੀਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਪੀਤ੍ਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਅਰੂਪ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਤਿੰਨ ਧਰਮ-ਰੂਪ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਗਰੁੱਪ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਲੋਕ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸੰਤਾਨਕਾ ਨਾਮਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਰੂਪ ਪੀਤ੍ਰ ਵਸਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਉੱਤਮ ਸੰਤਾਨ ਵੈਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਪੀਤ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮੁੜ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮੁੜ ਬ੍ਰਹਮ-ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਯੋਗ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਹ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉੱਚੀ, ਨਿਰਮਲ ਯੋਗ-ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।" "ਇਹ ਪੀਤ੍ਰ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਏ, ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਇਸ ਲਈ, ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ-ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ।" "ਇਹੀ ਪੀਤ੍ਰ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੋਹਾਂ-ਜਨਮੇ, ਇੱਕ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਲਪਵਾਸਿਕਾ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਨਕ ਆਦਿ ਹਨ, ਤੇ ਵੈਰਾਜਾ ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਪੀਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਬਲ ਹੈ।" "ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤਤਾ ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਵੈਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੀਤ੍ਰ ਸੁਕਾਲੇਯਾ ਹਨ; ਇਹ ਵੀ ਤਿੰਨ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" "ਸ਼ੂਦਰ, ਜਦ ਤਿੰਨ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਪੀਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ, ਸ਼ੂਦਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੀਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਜੀਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪੂਜਨਯ ਪੀਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਵੀ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।" "ਵਸੁ ਆਦਿ, ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਵਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ ਆਦਿ ਵੀ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਪੀਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਣ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ: ਜਦੋਂ ਯੋਗ ਦਾਨ ਜਾਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਸਰਕ, ਵਿਸ਼ੁ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗ੍ਰਹਣ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੁਭ ਤਾਰੇ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹ, ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਅਨਾਜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਅਮਾਵਸਿਆ ਆਦਰਾ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਜਾਂ ਸਵਾਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੀਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਮਾਵਸਿਆ ਪੁਸ਼ਯਾ, ਉੱਤਮ ਨਕਸ਼ਤਰ ਜਾਂ ਪੁਨਰਵਸੁ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪੀਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" "ਵਾਸਵਾ, ਆਜੈਕਪਾਦਾ ਜਾਂ ਵਾਰੁਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਅਮਾਵਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੀਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਣ; ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੋਹਾਂ-ਜਨਮੇ, ਨੌ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਾਵਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਥਾਹ ਪুণ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਣ; ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਰੀ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਪੂਰਨ ਪুণ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।" "ਹੁਣ, ਪੀਤ੍ਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੁਪਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਵੈਸ਼ਾਖ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਜ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਨੌਂਵੀਂ। ਮਾਘ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇਰਵੀਂ ਤੇ ਪੰਦਰਵੀਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗ੍ਰਹਣ, ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਿਨ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਰਕ—ਇਹ ਸਮੇਂ ਹਨ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤਿਲ-ਮਿਸ਼੍ਰਤ ਪਾਣੀ ਪੀਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਪੀਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।