ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕਰਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਸਿਰਫ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਯਾਦ ਆਇਆ। ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਹੈ।" "ਇਹ ਕਥਾ ਸਵੈੰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਵੀ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਸੀਮ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਯਾਦ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਵੀ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਰਚਨਾ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।" "ਨਾਰਾਇਣ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਅੰਸ਼ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ। ਇਹ ਕਥਾ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਗੌਰਮੁਖ ਅਤੇ ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਰਯ ਤੋਂ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਜਾਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ? ਇਹ ਗੌਰਮੁਖ ਕੌਣ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ? ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰੀ ਦਾ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖਿਆ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?" ਭਗਵਾਨ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਦੋਂ ਗੌਰਮੁਖ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੋਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਤੀਰਥ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਣ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਨਾਸਕਰਤਾ ਦੇਵ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਨਾਰਾਇਣ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਦੂਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੌਰਮੁਖ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਜਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ, ਗੌਰਮੁਖ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਵਾਲੇ?'" ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤੱਬ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਤਸੰਗ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁੱਛੋ।" ਗੌਰਮੁਖ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੋ ਪਿਤਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ?" ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਮੁਢਲੇ ਆਚਾਰਯ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ' ਆਖਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'" "ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਉਪਰੰਤ, ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣੇ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵੀ ਪਿਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੱਤ ਮਨਸ ਪੁੱਤਰ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਤ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਗੌਰਮੁਖ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਕੌਣ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੋਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈਆਂ?" ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਉਹ ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਤ ਹਨ, ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣੋ। ਤਿੰਨ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਉੱਚਤਮ ਗੋਤਾਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਲੋਕ ਸੁਣੋ। ਸੰਤਾਨਕ ਲੋਕ ਉਹ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਪਿਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ਜ ਵੈਰਾਜਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮੁੜ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮੁੜ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਚਤਮ, ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ ਯੋਗ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।" "ਇਹ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾਨ ਕਰਣ। ਇਹ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰਚਨਾ ਹੈ।" "ਇਹੀ, ਹੇ ਦਵਿਜ ਉਤਮ, ਇੱਕ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਲਪਵਾਸੀਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਕ ਆਦਿ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੈਰਾਜਾ ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਹੈ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ।" "ਅਗ્નਿਸ਼ਵਾਤਤ ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਵੈਰਾਜਾ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪਿਤਰ ਸੁਕਾਲੇਯ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿੰਨ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ, ਜੇ ਤਿੰਨ ਵਰਣਾਂ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੂਦਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਜੀਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਤਪਤਿ ਦੀ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉੱਚਤਮ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ।" "ਵਸੁ ਆਦਿ, ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਯੋਗ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ ਆਦਿ ਵੀ।" "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ, ਇਹ ਹੈ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਲਵੋ।