ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਸ ਚਰਚਿਤ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸਾ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿਓ।" ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਥਾਂ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਮੰਨੀ ਗਈ। ਇਹ ਰੁਰੂ ਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਰਵੋਚਤ ਰਾਜ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਉਣਗੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਥੇ ਹੀ ਰੁਰੂ-ਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਿਕੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਅੱਗੇ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੋਮਾਤਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਰੂ-ਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਇਕ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰਵੋਚਤ ਰਾਜ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਾਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਬਰਫੀਲੀ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰੀਲੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 'ਗੋ-ਗਮਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਸੱਤਰ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਔਰਵ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ।" ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਔਰਵ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਲਾਭ-ਹਾਨੀ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਯਾਤੀ ਉਥੇ ਆਏ। ਭਗਵਾਨ ਵੀ, ਹੇ ਉੱਤਮ, ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ। ਔਰਵ ਨੇ ਉਥੇ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਅਨੁਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਔਰਵ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਥਾਂ ਫਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਪਰ, ਮਹਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਤਪੱਤ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਔਰਵ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਥੇ ਕਦੇ ਫੁੱਲ, ਫਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਬੋਲ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਵੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਭਯ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਜਦ ਮਹਾਨ ਤਪਤ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਇਸ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸਲਾਹ ਹੋਈ, "ਆਉ, ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਥੇ ਚੱਲੀਏ ਜਿੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇ। ਆਉ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਹਟ ਜਾਵੇ।" ਔਰਵ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਕੇਵਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।" ਉਥੇ ਸਤੱਤਰ ਸੌਰਭੇਯ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸੇ ਨੂੰ 'ਗੋ-ਗਮਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਤੀਰਥ ਹੈ।