ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਕੇ, ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਹੀ, ਪੰਜ ਰਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਗੀਤ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕਾਮਦੇਵ ਹਰ ਵਾਰੀ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਦਾ ਤੀਰ ਵੱਢ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਰੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਰਗੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਵੀ ਦੇਵਦੱਤ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹਤਾਜ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਮਾਰਦੀ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਚੰਚਲ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਟਖਟ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਹੇਠਾਂ ਵਧੀਆ ਕਪੜਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਧੂ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਿਆ: "ਤੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੱਭਦੀ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਫੰਦੇ ਨਾਲ ਹਿਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?" ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਂ; ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਨਾਰੀ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਸਾਧੂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਕਈ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ, ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ। ਇਕ ਦਿਨ, ਸਾਧੂ ਅਚਾਨਕ ਥੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: "ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ। ਮੂਰਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੋਚੀਦਾ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਦਮੀ, ਸਿਰਫ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇਵਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਥੇ, ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਘੰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ ਤੇ ਭਰਿਗੁ ਜੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਿਛ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਨੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ। ਤਦ ਸ਼ਿਵ, ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਦਇਆਲੂ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸਾਧੂ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ—ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ। ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਸੁਕਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੁਕਤੀ ਪਾਵੇਂਗਾ। ਇਹ ਥਾਂ ਸਮੰਗਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਯੋਗ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੇਵਦੱਤ ਨੇ ਵੀ ਉੱਚਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ, ਜੋ ਸਾਧੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਵਾਲੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਮੁਸਕਾਈ। ਫਿਰ, ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਾ ਲਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਸਿਰਫ ਫਲਾਂ ਤੇ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇ ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਫਿਰ ਸੱਤਵੇਂ ਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।