ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨਾਂ ਦੀ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸੁਤਨ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ। ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈ। ਜਾ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ।" ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਣਾ ਜੰਗਲ ਸੀ। ਮੰਘੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਅਤੇ ਅੰਬ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਲਯ ਪਵਨ ਦੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿੰਸਾ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਮਰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਉਸ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਂਧਰਵ ਗੀਤ ਦੀ ਥਾਪ ਲਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਗਾਂਧਰਵ ਮੰਡਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚੀ ਅਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਪੰਜ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖਿੱਚੀ, ਬਿਨਾਂ ਥੱਕੇ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਦਾ ਤੀਰ ਵੱਢ ਗਿਆ। ਉਸ ਅਪਸਰਾ ਨੇ ਵੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਰਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਦੇਵਦੱਤ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਨ ਲਾ ਬੈਠੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਵੱਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਚੰਚਲ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਟਖਟ ਅਦਾਵਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਹਰਣ ਫੜਦੀ ਹੈਂ?" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਂ; ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਕਈ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਉਹ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਇਕੱਠੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ। ਇਕ ਦਿਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਥੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: "ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਗ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਆਦਮੀ, ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਉਸ ਨੇ ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ, ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉਤਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਦਇਆਲੁ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ—ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ। ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਸੁਖਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਏਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।