ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਯज्ञ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਫ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਥੇ, ਇਸ਼ਵਰੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਸੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਉੱਤਰੇਂ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਖੜਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮੇਰੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਖੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਧਰਤੀ, ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਹਰੀ ਅਤੇ ਹਰਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਖਸ਼ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਰੁਰੂ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹੱਦ ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਸੰਗ ਤੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਡਕੀ, ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਡੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ—ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਲਾਭਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਯੋਗ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਅਹੰਕਾਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਹਨ—ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਸੱਤ ਪਿਤਰ, ਸੱਤ ਮਾਤਰ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮਹਾ ਦੇਵੀ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਪਚੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਰੁਰੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ: ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਰੁਰੂਸ਼ੰਡਾ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—ਉਹ ਉੱਤਮ ਖੇਤਰ, ਹੇ ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਵੈਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਯज्ञ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸ਼ਾਂਤ ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਅਤੇ ਜੜਾਂ, ਗਠੀਆਂ, ਫਲਾਂ ਦੀ ਭਰਵਾਂਤ ਸੀ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ: ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹਵਾਵਾਂ ਜੋ ਇੱਛਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਆਈਆਂ। ਕਿਸ ਦਾ ਮਨ, ਚਾਹੇ ਆਪ-ਵਰਤਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਵਿਕਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ? ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਬੋਲ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਭਗਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੁੰਦਰ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਮੇਰੀ ਸਥਿਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਹੋ ਜਾ। ਫਿਰ, ਕਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪਏ।