ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਆਰੇ, ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ, ਕਈ ਹੋਰ ਵੀ ਆ ਗਏ। ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਕਰ, ਸੁੰਦਰੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਉਸਦਾ ਮਨ ਉਚਟ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜਲੇਸ਼ਵਰ—ਜਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਭਾਗੀਏ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਜੋ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮੈਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਕ ਗਿਆ। ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਨੰਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜ ਕੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ਦੇਵਾੜਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਉਥੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਸਾਲੰਕਾਯਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਯੋਗੀ ਆਪ ਹੀ ਯੋਗ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਜਟਾਵਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬੜੀ ਅਚੰਭੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ-ਧਾਰਾ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤ੍ਰਿਜਟਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਧਾਰਾ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਉਸਨੂੰ ਹੰਸ-ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਾਤ ’ਤੇ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਥੇ ਕਾਂ, ਖਾਣ ਲਈ ਤਰਸਦੇ, ਉਸ ਭੋਗ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ, ਲੜਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ, ਉਹ ਦੋ ਹੰਸ ਬਣ ਗਏ, ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਮਹਾਨ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ 'ਹੰਸ-ਤੀਰਥ'—ਹੰਸਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ—ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਯਕਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 'ਯਕਸ਼-ਤੀਰਥ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਐਸੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਹੁਣ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਲੰਕਾਯਨ—ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ਿਤ ਸੀ, ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਅਟੁੱਟ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਲੰਕਾਯਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ’ਚ ਥਕ ਚੁੱਕਾ, ਉਸ ਅਚੰਭੀ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਵੱਡਾ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਠਹਿਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸੁੰਦਰੋ, ਉਸ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ—ਉਥੇ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ’ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ। ਮੇਰੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲੀਆਂ।