ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਭਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਅਸ਼ਨੀਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਸੁਕਾਂਤੀ ਨੇ ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਵਾਰਿਆ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨੇ ਸੁਘੋਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤੀਰ ਮਾਰੇ। ਸੁੰਦਾ ਨੇ ਉਨਮੱਤਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੁਕੀਲੇ ਤੇ ਵਕਰੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਅਗਨਿਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ ਨੂੰ ਤੀਰ ਮਾਰੇ, ਸੁਸ਼ੁਭਾ ਨੇ ਅਗਨਿਤੇਜਸ ਨੂੰ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨੇ ਵਾਯੁਸ਼ਕ੍ਰਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸੁਮੁਖ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ ਨੂੰ ਵਾਰਿਆ। ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਵੀਰਾਧਾ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ, ਸੁਕੀਰਤੀ ਨੇ ਭੀਮਕਰਮਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ। ਉਹ ਦੈਤ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮਾਹਰਤਾ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁੜ ਜਵਾਹਰ-ਜਨਮੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਰ ਭੜਕ ਉਠੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਰਮੁਖਾ ਨੇ ਸਮਿਤ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜੰਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਲਗ ਗਿਆ, ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਜਵਾਹਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸਮਝਿਆ। ਜਵਾਹਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਗੌਰਮੁਖਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹਰਿ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਤਦ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਇਸ ਅਜੈਯ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਫੌਜ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇ।" ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕਰ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਜੈਯ ਦਲ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਸ ਚਕਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ, ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਤੇ ਜਿੱਤਣ-ਯੋਗ ਫੌਜ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰਾਖ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਗੌਰਮੁਖਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।" ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ, ਇਹ ਜੰਗਲ 'ਨੈਮਿਸ਼-ਆਰੰਯ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ। "ਅਤੇ ਮੈਂ, ਯਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾਂਗਾ; ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਜਵਾਹਰ-ਯੋਧੇ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀ ਆਨੰਦ-ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਵਸ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰਤਿਕਾ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਕਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ, ਦਿਲ ਸਥਿਰ ਕਰਕੇ, ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸੋਚਦੇ-ਸੋਚਦੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ: "ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਦਾ ਰਾਮ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।" ਸੁਪ੍ਰਤਿਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਮ, ਅਜੈਯ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ, ਸਰਵ-ਮੂਲ, ਮਹਾ-ਪ੍ਰਭੂ, ਆਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਹਰਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਤੇਜ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ; ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਰੂਪ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਦੋ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ-ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ ਸਥਿਤ ਹੋ, ਹੇ ਹਰੀ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰੁਸ਼।" "ਤੁਸੀਂ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਹੋ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿਲੀਨ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਵਜੋਂ ਸਤਕਾਰ ਹੋ।" "ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਮਗਰਮੱਛ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਡੂੰਘਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਉਸ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਦਾ ਬੇੜਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਪੋ-ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ।" "ਜਦੋਂ ਵੇਦ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ, ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਹਰੀ, ਮੱਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ; ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦਿਸਾ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਅੱਗ ਬਣੇ, ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ।" "ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਨ ਸਮੇਂ ਕਛੂਆ ਬਣੇ; ਤੁਹਾਡੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮ-ਸੱਤ ਵਜੋਂ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਮੂਲ ਤੇ ਪਰਮ-ਆਸਰਾ, ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਆਸਰਾ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਤੁਸੀਂ ਸੀ; ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਉੱਚੀ ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਗੁਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਆਏ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ-ਕਾਲ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮ-ਪੁਰੁਸ਼ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ-ਸਰੂਪ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵ-ਦੇਵ! ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰਤਿਕਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰ-ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸੁਪ੍ਰਤਿਕਾ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ, ਦੇਵ-ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਲੀਨ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਮ-ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।" ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੈਤ-ਨਾਸਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅਨੇਕ ਯਜਨ ਕਰ ਕੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।" "ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿਰਫ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਯਾਦ ਆਇਆ; ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਥਾਹ ਹਨ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ; ਹੋਰ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ ਸ਼ੁਰੂ ਦੀ ਯਾਦ ਦੱਸ ਸਕੀ।" "ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ; ਪਰ ਪਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਰਮ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ।" "ਨਾਰਾਇਣ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਭਾਗ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ; ਇਹ ਕਥਾ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਦੀ ਹੈ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ?" ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਇਹ ਵੱਡੀ ਤੇ ਅਚੰਭਿਤ ਘਟਨਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਰਮੁਖਾ ਤੇ ਜਵਾਹਰ-ਧਾਰੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਕੀ ਫਲ ਜਾਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ?" "ਕੌਣ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਧਰਮ-ਪਾਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਰਮੁਖਾ? ਉਸ ਨੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਕਰਮ ਦੇਖ ਕੇ, ਕੀ ਕੀਤਾ?" ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਕਰਮ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਕੇ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠਿਨ-ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਥਾਨ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ-ਵਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।" "ਉਥੇ, ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੈਤ-ਨਾਸਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗੌਰਮੁਖਾ ਨੇ ਹਰੀ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।