ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛੀ, ਅਤੇ ਅਰਘ ਦਾ ਅਰਪਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗੰਡਕੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਦੇਵਿਕਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਤਪਸਵਿਨੀ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪੂਲਸਤਿਆ ਅਤੇ ਪੂਲਹਾ ਦਾ ਹੋਰ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਂ, ਕਾਮਿਕਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਲਟੰਕ ਅਤੇ ਸੋਮੇਸ਼ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਖੁਦ ਵੀਣੀ ਮਾਧਵ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਥਾਂ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਨੋਖੀ ਥਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?” “ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ।” ਫਿਰ ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਕ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਤੋਂ ਪਸੀਨਾ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਮਹਰਲੋਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਆਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ?” ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕੁਝ ਪਲ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਮਾ ਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਆਏ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ ਜੀ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ? ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।” ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਿਥੇ ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਗਲ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਦੀ ਵਹੇਗੀ, ਉਥੇ ਮੈਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਰਹਾਂਗੇ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਹੜੀ ਨਦੀ, ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਇਸ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਦੀ, ਦੇਵਿਕਾ, ਗੰਡਕੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ। ਜਿਥੇ ਰਚਨਾ ਲਈ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਇਹ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।