ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੰਗ ਦਾ ਮਹੌਲ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਯਮਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਕਿ ਅਜੇਤ ਸੀ, ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਦੁਰਜਯਾ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਅਨਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਡਟ ਕੇ ਲੜਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਰਕਟਾਈ ਆਈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਬਲਵਾਨ ਜਵਾਈ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫੌਜਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਅੱਗੇ ਵਧੀਆਂ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ: ਪ੍ਰਘਾਸਾ, ਵਿਘਾਸਾ, ਸੰਗਾਸਾ, ਅਸ਼ਨਿਪ੍ਰਭਾ, ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ, ਸੁਘੋਸ਼ਾ, ਉਨਮੱਤਕ੍ਸ਼, ਭਯੰਕਰ, ਅਗ्नਿਦੰਤ, ਅਗ्नਿਤੇਜਸ, ਬਹੁਸ਼ਕ੍ਰ, ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ, ਵਿਰਾਧ, ਭੀਮਕਰਮ ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ। ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਨ, ਉੱਚਤਮ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਨੀ ਫੌਜ ਸੀ। ਦੁਰਜਯਾ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਹਾਨ ਜਾਦੂਗਰ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਜੜਾਉ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਲੜੇ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਪ੍ਰਘਾਸਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੀਖੇ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਢਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਦੇ ਪੰਛੀ। ਉਸਨੇ ਵਿਘਾਸਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਜਲਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ, ਜਦਕਿ ਸੁਰਸ਼ਮੀ ਨੇ ਸੰਗਾਸਾ ਨੂੰ ਦਸ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਢਿਆ। ਸ਼ੁਭਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਅਸ਼ਨਿਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੀਰ ਮਾਰੇ, ਸੁਕਾਂਤੀ ਨੇ ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨੇ ਸੁਘੋਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਸੁੰਡਾ ਨੇ ਉਨਮੱਤਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਮਾਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੀਖੇ, ਵਕਰੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਅਗ੍ਨਿਦੰਸ਼ਟ੍ਰ ਨੂੰ, ਸੁਸ਼ੁਭਾ ਨੇ ਅਗ੍ਨਿਤੇਜਸ ਨੂੰ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੇ ਵਾਯੁਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ, ਤੇ ਸੁਮੁਖ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ ਨੂੰ ਵਿੱਢਿਆ। ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਵਿਰਾਧ ਨਾਲ, ਸੁਕੀਰਤੀ ਨੇ ਭੀਮਕਰਮ ਨਾਲ, ਤੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਨੇ ਸੋਮ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਲੜੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੈਤ, ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਰਤਨੋਤਪੰਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਜਦ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਰ ਭੜਕ ਗਈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਗੌਰਮੁਖ ਨੇ ਸਮਿਤ, ਕੁਸ਼ਾ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਯਜ੍ਯ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਜੰਗ ਬੜੀ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਕਈ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਬੜਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੈਠ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਰਤਨ ਦੀ ਜੰਗ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਤਨ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੌਰਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹਰਿ ਦਾ ਸਮਰਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਇਹ ਅਜੇਤ ਤੇ ਦੁਸਟ ਫੌਜ, ਇਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਕਾਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਜੇਤ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਸੁਟਿਆ। ਉਸ ਚੱਕਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੈਤ ਫੌਜ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਅਜੇਤ ਸੀ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਅੱਖ ਮਿਚਕਣ ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਕਰ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਗੌਰਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਦਾਨਵ ਫੌਜ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹੁਣ ਇਹ ਜੰਗਲ 'ਨੈਮੀਸ਼-ਆਰਣਯ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ।" "ਅਤੇ ਮੈਂ, ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਥੇ ਵਸਾਂਗਾ; ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਰਤਨ-ਪੈਦਾ ਰਾਜੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਉੱਠਿਆ। "ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਿ਷ਣੂ ਸਦਾ ਰਾਮ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਨਾਥ ਦੀ ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਭੇਦ, ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ, ਸਰਵੋਤਮ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਆਏਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੂਤ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਚਮਕ ਰਚਦੇ ਹੋ, ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੰਜ ਰੂਪ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਦੋ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ-ਰੂਪ ਹੋ, ਹੇ ਹਰੀ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ।" "ਤੁਸੀਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅੱਗ ਹੋ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਲੀਨ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ 'ਰਾਮ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਿਤ ਹੋ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੋ।" "ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਅਧੀਰਤਾ ਦਾ ਘੋਰ ਮਗਰਮੱਛ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਦੀ ਨਾਵ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ।" "ਜਦ ਵੇਦ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਹਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੱਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਜਦ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅੱਗ ਬਣ ਗਏ।" "ਹਰੇਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਸਮੇਂ ਕੱਛੂਆ ਬਣੇ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮ ਪਦ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਆਦਿ ਤੇ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹੋ, ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?" "ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਉੱਚਤਮ ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਗੁਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਅਨਾਦਿ ਤੇ ਨਿਤ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੰਗ, ਹੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਵਰ ਦਿਆਂ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਰਮ ਰੂਪ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।