ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਚੌਂਕਸ ਵਿਰਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ: ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ। ਹੇ ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਹੈ—ਵਿਰਾਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ—ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ‘ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ’ ਨਾਮਕ 142ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਵਰਾਹ ਜੀ ਦੁਬਾਰਾ ਮੰਦਾਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਮੰਦਾਰਾ ਦੀ ਹੋਰ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।" ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ‘ਤੇ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਵਧੀਆ ਬਾਤ ਸੁਣੀ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮੰਦਾਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਵਯ ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਕੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਉੱਥੇ ਕੀ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹਨ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਭੇਦ ਹੈ?" ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੰਦਾਰਾ ਦਾ ਗੁਪਤ ਮਹਾ ਕਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਮੰਦਾਰਾ ‘ਤੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੰਦਾਰਾ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਉਭਰਿਆ। ਵਿਂਧਿਆ ‘ਤੇ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਮੰਦਾਰਾ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਹਾੜੀ ਪੱਥਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣਾ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹੈ। "ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੰਦਾਰਾ ਰੁੱਖ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਉੱਥੇ ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਾਹ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਪਨਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮੇਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸਨਾਨਕੁੰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਵੈਕੁੰਠ ਦਾ ਗੁਪਤ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਵ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਇੱਥੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਸੁੰਦਰ ਵਰੰਗਣਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਵਹਾਉ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਾਹ ਤਿਆਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਾਹ ਤਿਆਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਵਿਂਧਿਆ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਸਾਹ ਤਿਆਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ, ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮੇਰੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਾਹ ਤਿਆਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਪਵਾਸ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਨ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਉੱਚਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।