ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕਰਤੱਬ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ 'ਵੇਦਧਾਰਾ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਮਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ, ਉਥੇ ਚਾਰ ਚੋਟੀ ਵਾਲੀ ਪਹਾੜੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਉਥੇ ਚਾਰ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਜੇ ਉਹ ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਕਰਮ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਮੇਰਾ ਹੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦਾ ਕੁੰਡ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਪੱਥਰ ਦੀ ਚਟਾਨ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਵੀ ਹਰ ਕੋਈ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਿੰਦਗੀ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਲੋਕਪਾਲਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰਾ ਮਹਾਨ ਭੂਤਲ ਕੁੰਡ ਹੈ। ਉਥੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਥਾਂ ਹੈ 'ਮੇਰੋర్వਰਾ', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਸਰਵੋੱਚ ਰਾਜ ਹੈ। ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਂ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਇਸ ਗੁਪਤ ਤੇ ਉੱਚੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਥਾਂ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਮਨਸੋਦਭੇਦ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਸੂਝ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਪਾਵਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ 'ਪੰਚਸ਼ਿਰਾ' ਹੈ। ਉਥੇ ਵੱਡੀ ਚਟਾਨ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਕੁੰਡ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲਾ ਕੁੰਡ ਸਵੈ-ਭੂ ਨੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਉਥੇ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਇਸ ਗੁਪਤ ਪੰਚਸ਼ਿਰਾ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਮੋਹ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ 'ਸੋਮਾਭਿਸ਼ੇਕ' ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਮੈਂ ਸੋਮ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਹੀ, ਮੈ ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਰਵੋਚਤਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਥੇ ਹੀ ਸਕੰਦ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਗਣ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 'ਸੋਮਗਿਰੀ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਾਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕਰਤੱਬ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਕੁੰਡ 'ਉਰਵਸ਼ਿਕੁੰਡ' ਹੈ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਥੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇ ਬਦਰੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਫਲ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਮੈਂ ਦਸ ਕਰੋੜ, ਦਸ ਸਾਲ, ਦਸ ਅਰਬੁਦ (ਅਰਬੁਦ = ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ) ਸਮਾਂ ਤਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਗੁਪਤ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਮੈਂ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ।