ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡੂ ਤਾਰੇ ਦੀ ਲੰਮੀ ਛਾਂ ਰਹੀ। ਇਹ ਤਾਰਾ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਤਾਰਾ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਰੰਗੀਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚੰਨਣ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਨਿਖਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਰੀਤ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੌਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿਦੀਕ ਕਰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੇਰਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਲਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਅਸੰਭਵ ਵੀ ਉਸ ਲਈ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਰਾਤ, ਉਹ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਬਿਤੀ। ਉਹ ਰਾਤ ਰਾਜੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸੇਵਕ, ਵਸੀਭੂਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ, ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਰਾਤ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਚੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਵਿਛੋਣੇ ਵਿਛਾਏ ਗਏ। ਸੋਹਣੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹਾਵਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਤ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸੁੱਤ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ, ਉਹ ਰਾਤ ਸਤਿਕਾਰੀ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ। ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਘਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੋਹਣੇ ਆਸਨ ਅਤੇ ਜਲ ਪਾਤਰ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, "ਮੈਂ ਉਹ ਰਤਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ?" ਫਿਰ ਦੁਰਜਯ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲਾ ਰਤਨ ਉਸ ਤੋਂ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਰੋਚਨ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਗੌਰਮੁਖਾ ਕੋਲ ਰਤਨ ਮੰਗਣ ਭੇਜਿਆ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ, ਰਤਨ ਉਸਨੂੰ ਦੇਵੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੌਰਮੁਖਾ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ, ਮੁੜ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਇੰਨੀ ਘਟੀਆ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਪਾਪੀ ਦੁਰਜਯ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿ ਦੇ, 'ਤੁਰ ਜਾ ਜਲਦੀ, ਹੇ ਪਾਪੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਗਤ ਤੇਰਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।'" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹ ਰਤਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਵੱਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖੀ ਸੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਸੀ ਭੂਤ ਨੀਲ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੁਰ ਜਾ, ਜਲਦੀ ਰਤਨ ਲੈ ਆ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ।" ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹੀ, ਨੀਲ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਨੀਲ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਤਨ ਯੱਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਨੀਲ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਉਤਰਾ, ਉਸ ਰਤਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਭਿਆਨਕ ਯੋਧੇ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਰਥਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਤੀਰਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਢਾਲਾਂ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੂਣੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਣਬਾਂਕੜੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੈ, ਉਸ ਰਤਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਥੇ, ਪੰਦਰਾਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਯੋਧੇ ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਸੁਪ੍ਰਭਾ, ਦੀਪਤੇਜਸ, ਸੁਰਸ਼ਮੀ, ਸ਼ੁਭਦਰਸ਼ਨ, ਸੁਕਾਂਤੀ, ਸੁੰਦਰ, ਸੁੰਡਾ, ਪ੍ਰਦਯੁਮ্ন, ਸੁਮਨਾ, ਸ਼ੁਭਾ, ਸੁਸ਼ੀਲ, ਸੁਖਦਾ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸੁਦੰਤਾ ਅਤੇ ਸੋਮਾ—ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਰਤਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਫਿਰ, ਜਦ ਵਿਰੋਚਨ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹੀਤ ਯੋਧੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਜੰਬੂਨਾਦ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗਦਾ ਤੇ ਭਾਲੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇੱਕ ਰਥ ਨੇ ਦੂਜੇ ਰਥ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਹਾਥੀ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਘੋੜਾ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਨਾਲ ਭਿੜ ਪਏ। ਹਰ ਕੋਈ ਵਧਤਰੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜੁੜੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਵੀਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੜਾਈ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਈ, ਤੀਰ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਜੰਗ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਦੁਰਜਯ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸੋਭਾਵਾਨ ਸੀ, ਉਹ ਰਤਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਡਟ ਕੇ ਲੜਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੌਜ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਮਾਤੇ ਬਾਰੇ ਜੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ— ਮਹਾਬਲੀ ਜਾਮਾਤੇ ਨੂੰ ਲੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਫੌਜਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਦੈਤ ਲੜਾਈ ਲਈ ਖੜੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਘਾਸਾ, ਵਿਘਾਸਾ, ਸੰਗਾਸਾ, ਅਸ਼ਣਿਪ੍ਰਭਾ, ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ, ਸੁਘੋਸ਼ਾ, ਉਨਮੱਤਕਸ਼, ਭਯੰਕਰ— ਅਗਨਿਦੰਤਾ, ਅਗਨਿਤेजਸ, ਬਹੁਸ਼ਕ੍ਰ, ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ, ਵੀਰਾਧ, ਭੀਮਕਰਮਾ, ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਵੀ— ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਸੁਰ, ਉੱਚਤਮ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਸਨ। ਦੁਰਜਯ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਰਤਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਪ੍ਰਘਾਸਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਜੋ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇ ਉੱਡਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਘਾਸਾ ਨੂੰ ਵਿਧਾ, ਤੇ ਦਸ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰਸ਼ਮੀ ਨੇ ਸੰਗਾਸਾ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਤਨ ਲਈ ਹੋਈ ਇਹ ਅਸਧਾਰਣ ਜੰਗ, ਰਾਜੇ, ਦੈਤਾਂ, ਤੇ ਰਤਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ, ਭਾਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦੀ ਰਹੀ।