ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਗਵਾਨ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਸ ਸਥਾਨ ਕੋਕਾਮੁਖ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਲੋਹਾਰਗਲ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਲੇਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਖੋ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ—ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮੂਲ ਸੱਚਾਈ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਰਾ੍ਹ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਕੋਕਾਮੁਖ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ।” ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਕੋਕਾਮੁਖ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਕੋਕਾਮੁਖ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਧਰਤੀ, ਜਿੰਨਾਂ ਵੀ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਕਾਮੁਖ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ—ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਨਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੇਰਾ ਜੋ ਪਰਮ ਰੂਪ ਇੱਥੇ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਧਰਤੀ, ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਕੋਕਾਮੁਖ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਲਬਿੰਦੂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਧਾਰ ਗਿਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯੱਜਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਧਰਤੀ, ਇਹ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰਾ੍ਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੂੰਡ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪੰਜ ਪੱਥਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹਨ, ਉਥੇ ਗੋਮੇਦ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਰਸਤਾ ਹੀ ਚੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਉੱਚਾਈਆਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਧਾਰਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੁਸ਼ ਟਾਪੂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਨਾਲ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਕੁਸ਼ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ। ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇੱਥੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਵੱਡੀ ਧਾਰ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਤਾਂ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੱਤਾਂ ਦਵੀਪਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੋਕਾਮੁਖ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਕਿਰਪਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸਿਆ।