ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਇੱਕ ਚੰਡਾਲਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਜਨ ਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਕੌਮੁਦਾ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਬਾਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਰਾਖਸ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ। ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਖਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕੀ ਕਰਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੱਜਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ?" ਫਿਰ ਉਹ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਸੀ, ਚੰਡਾਲਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਰਾਜੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਨੰਦ ਮਿਲਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।" ਚੰਡਾਲਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਗਵਾਨ ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਨਿਯਤੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦ ਰਾਖਸ ਨੇ ਉਸ ਚੰਡਾਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?" ਚੰਡਾਲਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਚੰਡਾਲਾ ਬਣਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਖਸਾ! ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।" "ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਹੀ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਜੇ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ। ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਨਾ ਹਣੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਚੰਡਾਲਾ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਮੁੜ ਨਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸੇ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਜਾ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।" ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਚੰਡਾਲਾ ਫਿਰ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੇਗਾ। ਚੰਡਾਲਾ ਨੇ "ਨਾਰਾਏਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ" ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਪਿੱਛੇ ਮੋੜ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਚੰਡਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਚੰਡਾਲਾ ਮੁਰਦਾ-ਭੋਜੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਾ ਮਰੀਂ।" ਚੰਡਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਵਾਅਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਖਸਾ ਵਲੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਚੰਡਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਉਥੇ ਨਾ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਾਪੀ ਰਾਖਸਾ ਹੈ।" ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਵੀ, ਚੰਡਾਲਾ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦਾ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵੰਸ਼ ਵੀ ਸੱਚ ਤੇ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਡਾਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸੱਚ ਦੇ ਵਰਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਰਾਖਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ! ਹੁਣ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਲੈ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਖਾ ਲੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ; ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਡਾਲਾ ਨੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।