ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੀਤ ਰੋਹਣੀ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਅਟੁੱਟ ਰਹੀ। ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੰਦਨ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਪਰ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਛੋੜੀ ਹੋਈ ਸਮਝਦੀ। ਧਰਤੀ ਵੀ, ਉਸ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਖੋਇਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਧਰਮੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਰਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਨੇਕੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਲੋਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੀਤ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸਚੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਥੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੱਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰ ਬੋਲ।” ਫਿਰ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, “ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੀ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ, ਰਾਜ ਤਾ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ; ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਜਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਾਂਟਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੰਜਵੇਂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਧਰਮ ਮਨੂ ਨੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਰ, ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਅਣਯਾਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। “ਇਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਛੁਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।” ਉਹ ਮਾਸ, ਪੱਕਾ ਖਾਣਾ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣੇ ਆਦਿ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। “ਤੁਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?” ਰਾਜ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਣੀ ਇਕੱਠੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ। ਫਿਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਵੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਮਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ। ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਆਓ, ਆਓ, ਪ੍ਰਭੂ, ਚੱਲੀਏ; ਗੁਪਤ ਇਰਾਦਾ ਵੇਖੋ।” ਉਥੇ ਹੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਰੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਾਰੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸ਼੍ਵੇਤਦੀਪ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਥੇ, “ਵਰਾਃ ਪੁਰਾਣ” ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਮਹਾਤਮ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ‘ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਅਤੇ ਗਿੱਧ ਤੇ ਗਿਦੜ ਦੀ ਕਥਾ’ ਨਾਮਕ ਸੌ ਸੈਂਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਖੰਜਰੀਟ ਪੰਛੀ ਦੀ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁੰਦਰ ਸੌਕਰਵ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾ, ਇਸ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ, ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।