ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਗੌਰਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਠੀਕ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਪੰਜ ਟੋਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਆਈ, "ਇਹ ਤਪਸਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ?" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੌਰਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, "ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਕੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦਿਆਂ?" ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪੂਰੀ ਤਨਮਨਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਗੌਰਮੁਖ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ? ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਂ।" ਗੌਰਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ: "ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਆਦਿ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜਲ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਜਲ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਓਮਕਾਰ, ਵਸ਼ਟ ਕਾਰ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਨਹੀਂ, ਭੂ, ਭੁਵ: ਜਨ, ਮਹ: ਤੂੰ ਆਪ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਤਪ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਤ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲ, ਅਚਲ—ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ, ਰਿਗ ਆਦਿ ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਯਜ, ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ, ਜੰਗਲ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਸੱਪ—ਹਰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯਾ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਆਤਿਥਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਥ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਂ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਰਸਦ ਦੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੱਥ ਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਾਂ—ਚਾਹੇ ਰੁੱਖ, ਘਾਹ ਜਾਂ ਜੜ—ਇਹ ਸਭ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਬਣ ਜਾਣ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ; ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ। ਕਿਰਪਾ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, "ਬੋਲੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। ਉਥੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਸੰਕ, ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਦੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣ, ਐਸਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਥਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਹੱਥ ਜੋੜੇ, ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਤੇ ਸਵਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿਤਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਉੱਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਰਤਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਦੇ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਅਦ੍ਰਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਗੌਰਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਕਈ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਇਕ ਮਹਲ ਸੋਚਿਆ—ਵੱਡਾ, ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਚੰਦਨੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੌ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲਾ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਕਰੋੜਾਂ ਐਸੇ ਮਹਲ ਬਣਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਤੇ ਬਾਗ ਲਗਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸੋਹਣੇ ਪੰਛੀ ਚਹਕਦੇ, ਚੰਪਾ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗ, ਨਾਗ ਤੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਲਗਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਅਸਤਬਲ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਬੰਧਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਵੀ ਬਣਾਏ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ—ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਚਟਣ ਵਾਲੇ, ਚੂਸਣ ਵਾਲੇ, ਸੁਆਦਲੇ, ਤੇ ਢੇਰਾਂ ਪੱਕਾ ਚੌਲ—ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਰਬਤ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਵੀ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਗੌਰਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਰਤਨ ਉਠਾਇਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਨੌਕਰ ਭੇਜਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਵਿਸ਼ਨੁ ਰਤਨ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਤਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਬੜੀ ਨਾਜੁਕ, ਸੋਹਣੀਆਂ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗਲਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ, ਚੰਗੇ ਵਾਲ, ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ; ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕ, ਸਿਰਫ਼ ਭੋਜਨ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕਾਂ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਮਰਦਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਗ ਪਈਆਂ।