ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਕਿਉਂ ਦੋਸ਼ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਹਾਂ ਧਰਤੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭਾਗਵਤ ਭਗਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੋਜਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਧਰਤੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਸ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਭੋਜਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ।" ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਭੋਜਨ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਅਤੇ ਤਪਤਕ੍ਰਿਚ੍ਛਰ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਤਪ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਅਟੱਲ ਬਚਨ ਹੈ—ਜੇ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਸਰਵੋਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਤਪ ਕਰ ਲੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।" ਇੱਥੇ 'ਰਾਜੇ ਦੇ ਭੋਜਨ' ਦੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਅੱਗੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੰਦ-ਕਾਸੀ (ਦਾਤਨ) ਨਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?" ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੰਦ-ਕਾਸੀ ਨਾ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਪ, ਬਲਗਮ ਤੇ ਪਿੱਤ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਹੜੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?" ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਦੋ ਜਾਂ ਪੰਜ ਦਿਨ ਲੇਟ ਜਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇੱਥੇ 'ਦੰਦ-ਕਾਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ' ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵਿਅਭਿੱਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਬਿਨਾ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਸਾਲ ਭਰ ਨਿਯਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।" ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਪਾਪ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਪਾਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ ਜਾਂ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਪਰ, ਜੋ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਸਿਆਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।" ਧਰਤੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੰਚਗਵਯ ਪੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਭਗਵਤ ਭਕਤ ਨੂੰ ਇਹ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ-ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਪਾਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।