ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦੱਸੀ ਗਈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਰਬਤ ਮੇਰੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਆਪਣੇ ਅਪਾਰ ਬਲ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਅਕੇਲੇ ਹੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ, ਫਿਰ ਦਸ, ਫਿਰ ਸੌ, ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ, ਫਿਰ ਲੱਖ, ਤੇ ਫਿਰ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਡੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਜੋ ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ, ਓਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਨਿਰਜੀਵ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ, ਉਸ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਦੀ ਅਚੰਭਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਚਕਰਧਾਰੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਚੌਗੁਣੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੀਰ-ਧਾਰੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਦੇਖਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ; ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਨਰਪਤੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਬੂਲ ਕਰੋ। ਹੇਤ੍ਰ ਦੀ ਧੀ ਸੁਕੇਸ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤ੍ਰ ਦੀ ਧੀ ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵਿਆਹ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਸੁਭਾਗਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਹ ਲਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਉਪਰੰਤ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ—ਸੁਕੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਅਤੇ ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪ ਹੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਤਪਸਵੀ ਗੌਰਮੁਖ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਉਧਾਰਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀਦਾਰ ਰੁੱਖ ਸਨ, ਦੁਜਾ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਬੱਦਲ ਜਾਂ ਸੁੰਦਰ ਦਿਵਿ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਯਜ੍ਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਵਾਸ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਸਨ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਾਮ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਸ਼ਰਮ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ ਨੇ ਗੌਰਮੁਖ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁਹਣੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਅੰਦਰ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਗੌਰਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਵਾਗਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਗਤ ਲਈ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ; ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ, ਹੇ ਉੱਚ ਜਨਮ ਵਾਲੇ," ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਵੀ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, "ਇਹ ਤਪਸਵੀ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇਗਾ?" ਫਿਰ ਗੌਰਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਕੀ ਭੋਜਨ ਦਿਆਂ?" ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਨ ਕਰਨ ਲਈ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਪਹਾੜ! ਗੌਰਮੁਖ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਨ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਆਦਿ ਰੂਪ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਜਲ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਜਲ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਅੱਗ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹਵਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਓਂਕਾਰ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਮੂਲ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਭੂ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਭੁਵ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਤੁਸੀਂ ਜਨ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਤਪਸਿਆ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਤ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਿਗ ਆਦਿਕ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਕ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰੁੱਖ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੌਦੇ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਸੱਪ—ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ! ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਅਤਿਥਿ-ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਨਿਰਧਨ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਿਵਾਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਾਂ—ਚਾਹੇ ਰੁੱਖ, ਘਾਹ ਜਾਂ ਜੜ—ਉਹ ਸਭ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਬਣ ਜਾਣ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿ-ਸੁਤਿ ਕੀਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਭੂ ਕੇਸ਼ਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਕਿਰਪਾ ਭਰੀ ਮੱਤ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੰਗੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਨਾਰਦਨ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬਾਰਹ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।