ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਧਿਆਇ 'ਕੰਕਟਾਂਜਨ ਦਰਪਣ' ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ" ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: "ਸਰਵੋੱਚ ਭਾਗਵਤ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਨ ਹੈ; ਅੱਗ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮੁੰਹ ਹਨ; ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਜੋੜੇ ਨੱਕ ਹਨ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਅੱਖਾਂ ਹਨ; ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਜਿਹਾ ਹੈ; ਅੰਗ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹਨ। ਇਸ ਦਰਪਣ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰੋ।" ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ-ਸਵਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਫਿਰ ਬੋਲੀ, "ਇਹ ਸਰਵੋੱਚ ਗੁਪਤ ਵਿਧੀ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੰਗਲਮਈ ਭਾਗਵਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਮਾਧਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਉਹੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਹੈ। ਭਲੇ ਭਾਗਵਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਰਵੋੱਚ ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨ ਕਰਣ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮਤ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਕ ਛਣ ਲਈ ਧਿਆਨ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪੋ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਤਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਗੁਪਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ। ਇਹ ਅਦীক্ষਿਤ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਨੇਊ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਦੀਵਾ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪੋ: 'ਓਮ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਤ ਹਨ; ਹੇ ਅੱਗ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ। ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਜਲਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲੇ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਦੀਵਾ, ਜੋ ਮੰਤਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਕਬੂਲ ਕਰ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਤੇ ਪੂਰਵਜ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।' ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਉਹ ਕਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਤਿਲਕਾ ਕਿਹੜੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਲਾਵਾਂ?" ਇਸ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਮੰਤਰ ਹੈ: "ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਇਸ ਮੁਖ-ਸਿੰਗਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ।" ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਤਿਲਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਲਈ ਮੰਤਰ ਹੈ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਫੁੱਲ ਮੰਗਲ ਲਈ ਹਨ; ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁਭ ਕਰ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰੇ ਗਏ ਹਨ; ਸੁਆਹਾ।" ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰਕੇ, ਧੂਪ ਭੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇ। 'ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੰਤਰ ਜਪੋ। "ਇਸ ਧੂਪ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਤੇਰੀ ਅਰਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ। ਮੇਰੀ ਇਹ ਧੂਪ ਸਵੀਕਾਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਲਈ।" ਫਿਰ, ਗੋਡੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੰਤਰ ਜਪੋ: "ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਜੋਤੀਲੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਤ ਹਨ।" ਫਿਰ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਦੀਵਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਵੇ।" ਜੋ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਵੇ। ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਵਸੁੰਧਰਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਤੇਰੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਰਮ ਕਿਸ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਜਗਤਪਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇੱਥੋਂ ਸਾਰੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਤਾਮਬਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਅਜੈਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਾਧਵੀ, ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਹੋਏ। ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਭੁਜਾ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ਾ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮਨ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬਚਨ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗ।" ਮੇਰੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਗੁਡਾਕੇਸ਼ਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੂਰੇ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੇ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁੱਥੀ ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਮੰਤਰ-ਅਰਪਣਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।