ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਰਾਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਿਰ-ਸੰਜਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰਏ, ਇਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮਾਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 108 ਮਣਕੇ ਹੋਣ, ਮੱਧਮ ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ 54 ਮਣਕੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੀਂ ਵਿੱਚ 32 ਮਣਕੇ ਹੋਣ। ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਮਾਲਾ ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਮੱਧਮ ਪੁਤ੍ਰਜੀਵ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾਵੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਵੀ ਨਾ ਜਾਵੇ; ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਲਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਾਧਵ, ਆਇਨਾ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਵਰਾ੍ਹਾ ਨੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ— 'ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਾਗਵਤ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਕੰਨ ਹਨ; ਅੱਗ ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹਨ; ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਇਸ ਦੀ ਨੱਕ ਹਨ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ; ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਗ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹਨ। ਇਸ ਆਇਨੇ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰੋ।' ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਧਰਤੀਏ, ਭੇਟ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਕੰਕਤਾਂਜਨ ਆਇਨਾ' ਨਾਮਕ 128ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮਹਾਨ ਵਰਾ੍ਹਾ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਜਾ-ਸਵਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸਰਵੋਚ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ। ਉਸ ਭਾਗਵਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।" ਤਦ ਵਰਾ੍ਹਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਮਾਧਵੀ, ਤੂੰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਭਾਗਵਤ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਚੀ ਸੰਧਿਆ ਪੂਜਾ ਕਰਨ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਅਦੀਖਿਆ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਨੇਊ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਇਕ ਚੰਗੀ ਦੀਵਾ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ: 'ਓਮ, ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਅੱਗ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਜਲਦੀ ਉੱਥਾ ਲੈ। ਹੇ ਦੇਵ, ਇਹ ਦੀਵਾ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਪੂਰਵਜ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।' ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਇੱਕ ਐਸਾ ਕਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਧਰਤੀ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਕਿਹੜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤਿਲਕਾ ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ?" ਪ੍ਰਭੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ: 'ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ।' ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਧਰਤੀਏ, ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਤਿਲਕਾ ਲਗਾ। ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਫੁੱਲ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਈ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਗਲਮਈ ਕਰ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ੍ਵਾਹਾ।' ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕਰ ਕੇ, ਧੂਪ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਉ। 'ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ। 'ਇਸ ਧੂਪ ਨਾਲ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੇਰੀ ਭੇਟ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।' 'ਮੇਰੀ ਇਹ ਧੂਪ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਜੋ ਸਭ ਸੰਸਾਰਕ ਬਣਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।' ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਗੋਡ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ: 'ਧਨਿਆਤਮਾ, ਚਮਕਦੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।' ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਚਮਕਦੀ ਦੀਵਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਬਣਧਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲੇ।' ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀ (ਵਸੁੰਧਰਾ) ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਭਗਤ, ਕਿ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਕਿਹੜੀਆਂ ਭਾਂਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ?" ਪ੍ਰਭੂ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਾਮਬਾ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਦਿ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਜੇਤੁ ਹਨ, ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਧਰਤੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਾਧਵੀ, ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗ ਹੋਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਰਾ੍ਹਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਗੁਪਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਸੰਪੰਨ ਹੋਈਆਂ।