ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਾਰਾਹ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾਮਈ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਖਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਸਖਤ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਆਹਾਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ, ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਜਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚੇਲੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਦਿੱਖਾ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਪੁਰਖਿਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਭਵੋਦਭਵ ਨੇ ਸਾਂਭਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਚੇਲੇ, ਯੋਗ ਰੀਤ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਡਾਲੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।" ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਧਰਤੀ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ: "ਕਿਹੜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਿੰਗਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਥਾਪਤ ਕਰੀਏ?" ਭਗਵਾਨ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਜੋ ਕਰਮਯੋਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਮੋਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਦੱਸੀਆਂ। ਭਗਵਾਨ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਸਾਧਕ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਣ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚੁਲ੍ਹ ਅਤੇ ਕੰਘਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕੰਘਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: "ਇਹ ਕੰਘਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਸਿਰ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਰ। ਹੇ ਮਹਾਨ, ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵੇਖਦੇ ਹੋ।" ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਰਤੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ; ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਜਲ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਅਰਪਿਤ ਹੈ; ਨ੍ਹਾਉ, ਨ੍ਹਾਉ।" 'ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾ ਅਯੋਗ ਚੇਲੇ ਨੂੰ, ਨਾ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਲਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਧਰਤੀ, ਲੈ ਕੇ, ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਕੋਲ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਲਾ 108 ਮਣੀਆਂ ਦੀ, ਮੱਧਮ 54 ਦੀ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 32 ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰੁਦਰਾਖ ਦੀ, ਮੱਧਮ ਪੁਤ੍ਰਜੀਵ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜੋ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਲਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਜ्ञਾ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ: "ਦਰਪਣ ਕਿਵੇਂ ਅਰਪਿਤ ਕਰੀਏ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਾਧਵ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਮੁੜ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। 'ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: "ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਾਗਵਤ ਗ੍ਰੰਥ ਤੇਰਾ ਕੰਨ ਹੈ; ਅੱਗ ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਹਨ; ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਤੇਰੀਆਂ ਨੱਕਾਂ ਹਨ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ; ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਅੰਗ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਪਣ ਵੇਖ, ਇਹ ਰੂਪ ਵੇਖ।" ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ 128ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਕੰਘਾ-ਕਾਜਲ-ਦਰਪਣ' ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਚਾਰਾਂ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖਾ ਦੀ ਰੀਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਜ ਕੇ, ਸਿੰਗਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਰੇ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਫਿਰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ: "ਇਹ ਪਰਮ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ, ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਧਨਵੰਤ ਭਾਗਵਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਬਤਾਓ।" ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਮਾਧਵੀ, ਤੂੰ ਸੱਚ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ। ਭਗਵਤ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਰਮ ਸੰਧਿਆ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮਤ ਹੈ। ਇਕ ਛਿਨ ਲਈ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮੂਡਰਾ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੋ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਰਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਅਦਿੱਖਤ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਨੇਊ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਦੇਣਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ। ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਦੀਵਾ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੋ: 'ਓਮ, ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਧਨੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਅਸਤ ਹਨ; ਹੇ ਅੱਗ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉੱਪਰ ਉਠ ਜਾਵਾਂ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਦੀਵਾ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ; ਇਹ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਦਾਦੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।' ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਧਰਤੀ ਫਿਰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ: "ਕਿਹੜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਤਿਲਕਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ?" ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ: "ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਿਸ ਸਿੰਗਾਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ।" ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਤਿਲਕਾ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤਾਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।