ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਾਰ ਚੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਦ ਦਿਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੁਰਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?" ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅਸੀਂ ਅਸੁਰ ਹਾਂ—ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸੁ ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁੰਨ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਹੇ ਦੁਰਜਯ, ਅਸੀਂ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਜਦੋਂ ਦੁਰਜਯ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕਪਾਲ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ, ਵੀ ਆਖੇ ਜਾਣਗੇ। ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਉਥੇ, ਧਨਾਦਾ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਅਜੋਬਾ ਸੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, "ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ?" ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਉਹ ਠਹਿਰ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਉਤਰੀਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰੇਸ਼ਮੀ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ? ਕਿਸ ਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?" ਉਸ ਰਾਜੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ, ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਰਜਯ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਸਾਰੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਤਪਸਵੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ। ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹੋ।" ਤਦ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਹੇਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤ੍ਰ ਹਾਂ, ਮਨੁ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਏ ਸੀ। ਉਥੇ, ਸਾਡੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।" "ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੇ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਹਰੀ! ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰਾਂ ਵਲੋਂ ਹਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਅਸੀਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਸਾਡੀ ਚੇਤਨਾ ਭਟਕ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਤੁਸੀਂ ਕਾਲਨੇਮੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਦੋ ਅਸੁਰ—ਹੇਤ੍ਰ ਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤ੍ਰ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਾਂਟੇ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰਣ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਉਂ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਚਕ੍ਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ ਸਾਡੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਇਕੱਲਾ ਪਰ ਅਤੁਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ, ਦਸ, ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖ ਤੇ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਸਾਡੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੀ ਅਸੁਰ ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ, ਉਹ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀ ਫੌਜ—ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਣਿਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ—ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੇ ਅਚਰਜ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਪੂਰੀ ਚਤੁਰੰਗੀਣੀ ਫੌਜ ਮਾਰ ਕੇ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ। ਇਹੀ ਕਮਾਲ ਦਾ ਕੰਮ ਉਸ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ। "ਅਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ; ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ—ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਵੋ। ਹੇਤ੍ਰ ਦੀ ਧੀ ਸੁਕੇਸ਼ੀ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤ੍ਰ ਦੀ ਧੀ ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਸ਼ੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋਵੇਂ ਮੰਗਲਮਈ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਸੁਕੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਤੇ ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ, ਇਹ ਦੋ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਆਪ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤਪਸਵੀ ਗੌਰਮੁਖਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਰੁੱਖ ਸਨ, ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਸੁੰਦਰ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਿਲ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੋਮ-ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਘਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ, ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰ ਰੁੱਖ ਤੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹ ਉੱਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਰਾਹ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਉਸ ਗੌਰਮੁਖਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਮਾਹੌਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉੱਚਤਮ ਧਰਮੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਤਗੁਣੀ ਤਪਸਵੀ ਗੌਰਮੁਖਾ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਆਦਰ-ਭਾਵ ਦੇ ਬਚਨ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਗੱਲਾਂ ਮੁਕਣ 'ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਾਂਗਾ।