ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ‘‘ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੇਵਤੇਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਯੋਗ ਦੀ ਸਧਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਹਨ।’’ ਉਹ ਕਿਹਾ, ‘‘ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਧਰਤੀ, ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਸਚੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਭ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਚਾਰਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਦীক্ষਾ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਦੱਸਿਆ ਦীক্ষਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।’’ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ‘‘ਹੇ ਗੁਰੂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।’’ ਦীক্ষਾ ਸਮੇਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ‘‘ਭੁੰਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਾਲਾਂ, ਸ਼ਹਿ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਅਤੇ ਘੀ—ਇਹ ਸਭ ਨੈਵੈਦਯ ਵਾਂਗ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਖਾਲ, ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਦੰਡ ਅਤੇ ਜਲ ਕੂਪ; ਯਜਨ ਦੀ ਪਾਤ੍ਰ, ਚਮਚ ਅਤੇ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਰੂਰੀ ਸਮਾਨ; ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਬੀਜ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ। ਇਹ ਸਭ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।’’ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਕੇ, ਕਹੋ, ‘‘ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?’’ ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦীক্ষਾ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਥ ਚੌਕਾ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਲ ਦੀ ਪਾਤ੍ਰ ਰੱਖੇ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਵੀਂ ਦਾਲ ਦੀ ਪਰਤ ਟਿਕਾਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਪਾਤ੍ਰ ਰੱਖੇ। ਉਥੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਜਲ ਦੀਆਂ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਰੱਖੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ। ਚੌਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਇੱਕ ਸਫੈਦ ਧਾਗਾ ਬੰਨ੍ਹੋ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ। ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਦীক্ষਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੇ। ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਭਗਤ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੜ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਗਾਏ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਿਆਦਾ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੀ ਸੁਧਾਰਵਾਨ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪਿਆਰੀ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਜਾਂ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ—ਇਹ ਸਭ ਭਾਰੀ ਪਾਪੀ ਹਨ। ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਉਦੁੰਬਰ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ; ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਮੋक्ष ਦਾ ਨਿਯਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਰੀਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਦੁੰਬਰ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹਨ। ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਚੁਗਲਖੋਰੀ ਜਾਂ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੂਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਮਾਨ ਵੇਖੋ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ—ਕਦੇ ਵੀ (ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ)। ਸੋਨਾ, ਹੋਰ ਰਤਨ, ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਔਰਤ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲਚੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ। ਦੂਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਉਹ ਦীক্ষਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਵੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਦੁੰਬਰ ਦੇ ਦੋ ਪੱਤੇ ਵੇਦਿਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੇ।