ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦਿਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਹਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ, ਜਲ ਦਾ ਘੜਾ ਤੇ ਦੰਡ ਉਥੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਉਹਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ? ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਜਲਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ?” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, “ਇਨਾ ਸਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਲੰਘ ਗਿਆ? ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ? ਇਹ ਸਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?” ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤੂੰ ਗੁੰਮਸੁਮ ਕਿਉਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਤੂੰ ਕੁਝ ਵੇਖ ਲਿਆ?” ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣਾ ਮੱਥਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ‘ਤੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਆਇਆ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ?’” ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮੈਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਮੁੜ ਮੈਂ ਉਹੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਜੋ ਸਾਧੂ ਲੋਕ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।” ਫਿਰ ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਮਾਧਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਅਚੂਤ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹੜੀ ਗਲਤ ਚੀਜ਼ ਖਾ ਲਈ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।” ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦਾ, “ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭੁਲਾਵਾ ਦਿੱਤਾ।” ਉਸ ਦੀ ਦੁਖ ਭਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤੀ, “ਹੇ ਉੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਜੋ ਦੁਖ ਤੇ ਪਸਚਾਤਾਪ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਪਸ਼ੂ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇੰਦਰੀਕ ਜਾਂ ਧਰਤੀਕ ਸੁਖ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ। ਵੈਸ਼ਣਵ ਮਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤੂੰ ਵੇਖ ਲਈ। ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ, ਤੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਉੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਤੂੰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਜਿਹੜੇ ਭੁਲੇ-ਚੁਕੇ ਜਾਂ ਪਾਪ ਤੂੰ ਕੀਤੇ, ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲੀ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਤ, ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ। ਹੇ ਉੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਗੱਲ ਅਕਹਿ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਜਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਸਰਬਥਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡੇਂਗਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੀ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਧਨੁਸ਼, ਤਰਕਸ਼, ਤੀਰ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ—ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੇਰਾ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਲੈਣਾ? ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੀ। ਜੋ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੈਰ-ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ— ਜੋ, ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਹੀ ਹੋਣ, ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ— ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ— ਤਾਂ, ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਧਰਤੀ...