ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਅੰਦਰੋਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਦਿਸੇ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮੂਰਖ ਸੁਰਪਤੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਅਣਾਦਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਵਲ ਮੁੜਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਰੂਪਵਾਨ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਦੇ ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ, ਪਰ ਅਜੇਹਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਰਜਯਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਾਰ ਮਹਾਂਤਪੂਰਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੱਥੀਂ ਕਰਵਾਏ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮਿੱਠਾ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਕਿਰਤਿਮਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਦਿਉਮਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦੁਰਜਯਾ ਰਾਜ ਕਰਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਤਦ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਦੁਰਜਯਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਚਿਤਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੁਰਜਯਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਘੁੜਸਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਭਾਰਤ ਖੰਡ, ਜੋ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਮਪੁਰੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ, ਉਸਨੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹਰਿਵਰਸ਼, ਕੁਰੁਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਜੰਬੂ ਦੀਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਦੁਰਜਯਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੁਰਜਯਾ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੁਰਜਯਾ ਨੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਦਾਨਵ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ, ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ, ਚਾਰੋ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਰਜਯਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਉਤਰ ਆਇਆ। ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਤੇ ਲੋਕਪਾਲ ਰਹੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਬਾਰੇ ਵੱਡਾ ਘਟਨਾ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਦੁਰਜਯਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਰਸਦ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਇਥੇ, ਦੋ ਤਪਸਵੀ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਦੁਰਜਯਾ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਦ ਦਿਓ।" ਦੁਰਜਯਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?" ਤਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ, ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਅਸੁਰ ਹਾਂ, ਵਿਦ੍ਯੁਤਸੁ ਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁੰਨਾ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਅਸੀਂ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਵ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾਵਾਂਗੇ।" ਦੁਰਜਯਾ ਦੇ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੀ ਬਿਆਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਦੁਰਜਯਾ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਧਨਾਦਾ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਫਿਰਿਆ। ਉੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਬੇਹੱਦ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਕੋਣ ਹਨ?" ਏਸੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਦੋ ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਰੇਸ਼ਮੀ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ, ਕਿਸ ਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?" ਰਾਜਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ, ਹੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਦੁਰਜਯਾ ਹੈ।" "ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਲੈਣ ਆਏ ਹੋ।" ਤਪਸਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਹੇਤ੍ਰ ਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤ੍ਰ ਹਾਂ, ਮਾਨਵ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਏ ਹਾਂ।" "ਉੱਥੇ, ਸਾਡੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਖੀ ਲਈ ਭੱਜੇ।" "ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਨਮਨ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਹੁੰਚੇ।" "ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਹੇ ਹਰੀ, ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਅਸੀਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਹੋਸ਼ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।'" "'ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਤੁਸੀਂ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।'" "'ਹੁਣ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਇਹ ਦੋ ਅਸੁਰ, ਹੇਤ੍ਰ ਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤ੍ਰ, ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਕਾਂਟੇ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਥ।'" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਨਾਰਾਇਣ, ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸੁਰ ਮਾਰਣ ਜਾਵਾਂਗਾ," ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ।