ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਾਦਰ ਤੇ ਕਮੰਡਲ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ ਔਰਤ ਨ੍ਹਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕਰੜਾ ਜਾਂ ਅਚੰਗਾ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਿਸਾਚ ਜਾਂ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਵਲੋਂ ਖਾ ਲਈ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿਹੜਾ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਛੋਟੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਹੀ ਬੱਚੇ ਹਨ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਤੇ ਤਰਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਵੇਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?” ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਵੀ ਛੱਡਣੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ। ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਹੌਲੀ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੋਖ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।” ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਮਹਾਤਮਾ ਬੋਲੇ, “ਰੋ ਨਾ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।” ਵੰਡਰ ਵਾਸੀ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਇਹ ਕੀ ਅਜੀਬ ਤੇ ਅਸਪਸਟ ਗੱਲ ਆਖੀ?” ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੋਗ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। “ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ, ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ।” ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਦ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਿਆ। “ਕਿਹੜਾ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਤੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਕਿਹੜੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹੁਣ ਔਰਤ ਬਣ ਗਿਆ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਮਹਾਤਮਾ ਬੋਲੇ, “ਨਿਸ਼ਾਦ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ, ਅਮਾਨਿਤ ਭੋਜਨ ਤਿਆਗਿਆ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਵਰਤਾਨਾ ਨਹੀਂ ਮੰਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਰਤਾਨਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਮਾਇਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਏ, ਹੁਣ ਬਸ, ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ।’ ਫਿਰ ਉਹਨੇ ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ, ‘ਹੁਣ ਤੂੰ ਬਸ ਦੇਖ ਲਿਆ, ਹੇ ਉੱਚਕੁਲ ਵਾਲੇ।’ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਈ। ਉਥੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝ ਨਾ ਆਇਆ—ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ। ਨਿਸ਼ਾਦ, ਵੇਖ, ਕਮੰਡਲ, ਚਟਾਈ, ਚਾਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪਏ ਹਨ; ਲਾਟੀ ਤੇ ਚਾਦਰ—ਜੋ ਕੁਝ ਘਿਸਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਉਹ ਗੰਗਾ ਵਲੋਂ ਲੈ ਜਾਏ ਗਏ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤਪ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੁਪਹਿਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਰੀਤ ਲਈ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦੁਜਜਾਤੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।