ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਲਾਜ਼ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜੀਵ ਜਗਤ ਦੇ ਵਿਚ ਕਦੇ ਇੱਥੇ, ਕਦੇ ਉੱਥੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਇਹ ਜਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਮੈਲਾ ਕਪੜਾ ਧੋਣ ਲਈ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਹਨਵੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਤਪस्या ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਦੰਡ ਤੇ ਘੜਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਪੜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਖਾਈ ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਥੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਤਪस्या ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਖਾਣ-ਯੋਗ ਤੇ ਅਖਾਣ-ਯੋਗ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਖਾਧਾ ਹੈ। ਪੀਣ-ਯੋਗ ਤੇ ਅਪੀਣ-ਯੋਗ ਦੋਵਾਂ ਪੀਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਵੇਚਣ-ਖਰੀਦਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਘਰ ਵਿਚ ਮੈਂ ਅਨੁਮਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਿਧ ਖਾਣਾ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਖਾਧਾ ਹੈ — ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੁਭਾਗੀ ਹੈ। "ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ, ਪਿਆਰੀ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ?" ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਈ ਸੀ?" ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਇਆ-ਤੀਰਥ ਤੇ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਘੜਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਏ ਹਨ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ ਕੁਝ ਮਗਰਮੱਛ ਵੱਲੋਂ ਫੜੀ ਗਈ। "ਮੈਂ ਕਦੇ ਉਸਨੂੰ ਕਠੋਰ ਜਾਂ ਅਸਭਿਆ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿਆ," ਨਿਸ਼ਾਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। "ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਖਾ ਲਈ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਕਿਹੜਾ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ?" ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ ਤੇ ਪਿਆਰੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਪੂੰਝ ਕਰਦੀ ਹੈ।" "ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਭ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਅਜੇ ਛੋਟੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਬੱਚੇ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਤੇ ਪਿਆਸਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਉਹ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਰਹੀ, ਹੁਣ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।" ਉਥੇ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, "ਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੜਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?" "ਇਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਛੱਡੀ, ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।" ਦੁਖ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਹ ਨਰਮ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਦਿਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ।" ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਰੋ ਨਾ — ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੈਂ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਉਹ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵਿਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਦਾ ਦੁਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਇਹ ਕੀ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਤਾਂ ਅਜੀਬ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ!" ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਖ ਵਿਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਲ, ਵਿਛੋੜਾ, ਵਿਲਾਪ ਤੇ ਆਤਮ-ਬੋਧ ਦੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।