ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵ ਕਨਿਆਵਾਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸੋਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਗਾਂਵਾਂ, ਨਾ ਔਰਤਾਂ, ਨਾ ਰਾਜਪਾਟ—ਇੱਕ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਵਰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਉਥੇ ਇਕ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋਈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ। "ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਇਹ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ," ਉਸ ਨੇ ਮੰਗਿਆ। ਫਿਰ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ, "ਤੂੰ ਕੁਬਜਾਮ੍ਰਾ ਜਾ, ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕੁਬਜਾਮ੍ਰਾ ਵਿਖੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।" ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਯਥਾ ਯੋਗ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਭਿੱਜ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਜਦ ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿਚ ਪਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਾਦਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਨਰਕ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ—ਇਸ ਗੰਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਮਲ—ਮੂਤਰ, ਮਾਸ ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਗੰਦ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ? ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?" ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਿਸ਼ਾਦਾ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੁਖਲ ਵਿਚ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧੀਆਂ ਜਣੀਆਂ। ਜੀਵ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਸਦਾ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੀ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਗੰਦੇ ਕਪੜੇ ਧੋਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਖੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਜਹਨਵੀ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਦੰਡ ਤੇ ਕਮੰਡਲ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਕਪੜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਜਾਣਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਲਜਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧਰਮ-ਹਾਨੀ ਕਰ ਲਵੇ। "ਨਿਸ਼ਾਦਾ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ, ਜੋ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਖਾਧਾ। ਜੋ ਪੀਣ-ਯੋਗ ਸੀ, ਨਾ ਸੀ, ਪੀ ਲਿਆ। ਜੋ ਵੇਚਣ-ਖਰੀਦਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਘਰ ਵਿਚ, ਜਿਹੜਾ ਖਾਣ-ਯੋਗ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਖਾਧੇ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।" ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਨਿਸ਼ਾਦਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜੋ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਸੀ। "ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ, ਪਿਆਰੀ, ਸਾਨੂੰ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ?" ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਈ ਸੀ?" ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਇਆ-ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ।