ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੇਰੀ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ, ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਸੁੱਤਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਤੂੰ ਸਤਾਰਾਂ ਤੋਫਾਨਾਂ (ਜਲ-ਪ੍ਰਲਯਾਂ) ਤੱਕ ਸਥਿਰ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮਾਇਆ ਇਤਨੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਇਹ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ, ਅਪਣਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ, ਇਕ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰ ਵਾਲੀ ਰੋਹਿਣੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਇਆ ਕਈ ਰੂਪ ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਉੱਚ, ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ। ਜਿਵੇਂ, ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਹੀਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਮੰਗਲਮਈਏ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ। ਜਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਸਵਰਗ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਜਿੱਥੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈਂ। ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇਵਤਾਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਗਾਂਵਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।” ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਥੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਲੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।” ਮੈਂ ਆਖਿਆ: “ਤੂੰ ਕੁਬਜਾਮ੍ਰਾ ਜਾ, ਉੱਥੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਮਾਇਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕੁਬਜਾਮ੍ਰਾ ਤੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।” ਉਸ ਨੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਈ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਭਿੱਜ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ: “ਮੈਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਰਕ ਵਰਗੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਹਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਗੰਦ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਾਸ-ਲਹੂ ਦੇ ਚੀਕੜ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅਨੇਕ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ? ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।