ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੈਂ ਵਾਰੁਣ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਧਨ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਕਰ (ਇੰਦ੍ਰ) ਦੀ ਮਾਇਆ ਅਪਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਉਠਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਲੋਕ ਪੁੱਛਣ ਕਿ ਉਹ ਪਾਣੀ ਕਿਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਖਧੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਸੀ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਧਰਤੀ, ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਾਇਆ ਦਾ ਖੇਲ ਖੇਡਦਾ ਹਾਂ। ਚਮਕਦਾਰ, ਮਾਇਆਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ। ਵਿਗਾਸ਼ੀ ਮਾਇਆ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਅਨੰਤ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਵੀ ਹਾਂ ਤੇ ਸੁੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਕਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਸਤਾਰਾਂ ਵਾਰ ਆਏ ਮਹਾਪ੍ਰਲਯਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਮੈਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਤਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਦੇਵਤੇ ਭੀ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ। ਸਚਮੁਚ, ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਮਾਇਆ ਵੀ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਮਿਲੀ। ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਪਾਪਕਰਮ ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਵਿਸਾਲ ਨੇਤਰ ਵਾਲੀ ਰੋਹਿਣੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਉੱਤਮ, ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਨੀਚ। ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਜੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਆਖਿਆ—"ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" ਜਾਂ ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਸੁਖਮਈ ਸਵਰਗ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ— ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਿਆ—"ਹੇ ਦੇਵ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਗਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਭੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਥੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ। "ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" "ਤੂੰ ਕੁਬਜਾਮ੍ਰਾ ਜਾ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਮਾਇਆ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।" ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕੁਬਜਾਮ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਢੁੰਗ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਯੋਗ੍ਯਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।