ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਰਮ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਹੀ ਉੱਚਤਮ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਗ—ਉਂਗਲਾਂ, ਪੈਰ, ਬਾਂਹਾਂ, ਸਿਰ, ਕਮਰ, ਕੰਨ, ਅੱਖਾਂ, ਖੋਪੜੀ, ਮੱਥਾ ਅਤੇ ਜੀਭ—ਸਭ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਉਸ ਨੂੰ ਪਚਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖਾਧਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਧੁਨੀ, ਸਪਰਸ਼, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ—ਗੰਧ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਚਲਾਇਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ੀ ਜਲ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਲ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਬੱਦਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਉਹਨੂੰ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਜੀਵ, ਜਦੋਂ ਰੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ, ਇਲਾਜ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਜੀਵ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਭ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਜੀਵ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਹੀ ਹੋਰ ਲੀਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ, ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ, ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗਰੁੜ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮਾਇਆ ਰਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਅੰਗੀਰਸਾ ਮਾਇਆ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਵਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਵਰੁਣ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਕ੍ਰਾ (ਇੰਦ੍ਰ) ਦੀ ਮਾਇਆ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਜਲ-ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਲੋਕ ਪੁੱਛਣ ਕਿ ਉਹ ਪਾਣੀ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਸੀ ਮਾਇਆ ਰਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਧਰਤੀ, ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਰਚਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਉਜਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਦੀ ਮਾਇਆ ਰਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ। ਵਿਘਟਨ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਅਨੰਤ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਵੀ ਹਾਂ ਤੇ ਸੁੱਤਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਸਤਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਲਯ ਰੂਪ ਮੀਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇੰਨਾ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਮਾਇਆ ਅਪਣਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜ ਔਰਤ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲਾ ਹੈ।