ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਕਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਜੀਵਾਤਮਾ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਕਿ ਵਰਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਨਾ ਤਾਂ ਅਯੋਗ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਯੋਗ ਜਾਂ ਵਿਗਾੜਨ ਵਾਲਾ ਇਸ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ, ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹੀ ਸਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ "ਰਿਤੂ-ਵਿਧੀ" ਨਾਮਕ 124ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਪੂਰਨ ਰਿਤੂ-ਵਿਧੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਧਰਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਚੱਕਰ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਭ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਸੁਣ ਲਏ ਹਨ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਰਮ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਤੇ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੱਸਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵ। ਮੈਂ ਇਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਸੱਚਾਈ ਹੈ।" ਤਦ, ਨਾਰਾਇਣ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਅਵਸ਼ਕਤ ਤਕਲੀਫ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪੱਖ ਪੱਖ ਵਧਦਾ ਤੇ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਅਮਾਵਸ 'ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ, ਇਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਠੰਡਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਵੇਰੇ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜੀਵ ਜਣਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਉੱਚੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜੀਵ ਹੋਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਉੱਚੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਉਂਗਲਾਂ, ਪੈਰ, ਬਾਂਹ, ਸਿਰ, ਅਤੇ ਕਮਰ; ਕੰਨ, ਅੱਖਾਂ, ਖੋਪੜੀ, ਮੱਥਾ, ਅਤੇ ਜੀਭ—ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਉਸ ਨੂੰ ਪਚਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ। ਧੁਨੀ, ਸਪਰਸ਼, ਰੂਪ, ਰਸ, ਅਤੇ ਪੰਜਵਾ—ਗੰਧ। ਹਰ ਰਿਤੂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਜੜ ਹੋਣ ਜਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹੋਣ। ਦੇਵ-ਜਲ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪੰਡ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਬੱਦਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਜੀਵ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਕਈ ਵਾਰ ਦਵਾਈ ਦੇਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਜੀਵ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗਰਭ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਵੀ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਰੀਏ, ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੁੜ ਮੁੜ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ। ਗਰੁੜ ਬਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮਾਇਆ ਰਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਅੰਗੀਰਸਾ ਮਾਇਆ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।