ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਈ ਸਮਾਂ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾਈ। ਮੌਸਮ ਵੀ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ। ਫਿਰ, ਜਿਸ ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: “ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਕਦੇ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਖਦਾਤਾ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਭੂਲ ਗਏ ਹੋ?” ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਆਤਮ-ਸੰਤਾਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਨਾ ਪੁੱਛੋ।” ਪਰ ਇਕ ਵਾਰੀ, ਦੋਹਾਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਗੱਲ ਹੁਣ ਦੱਸੋ। ਕੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਲੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸੋਚ ਛੱਡੋ; ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਵੰਸ਼-ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾਓ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਮੰਗੋ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਯੋਗ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਪਤਾ ਕਰੋ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸੱਸ ਤੇ ਸਸੁਰ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੋਕਾਮੁਖਾ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਹਨੁਮਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗਿਆ। ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿਰ ਦੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੂੜ੍ਹਾ ਰਾਜ਼ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਧੂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਵਾਹਨ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਤਰੀਆਂ—ਸਾਰਾ ਧਨ, ਆਸਰਾ, ਤੇ ਰਾਜ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਧਾਰਤ ਹਨ।” ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, “ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਕੋਕਾਮੁਖਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਰਾਜ, ਫੌਜ, ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਣਜਾਰਿਆਂ, ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ, ਵੈश्यਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕੋਕਾਮੁਖਾ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਥੇ noble lady ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।” ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਆਓ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੋਈਏ।” ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵਲੋਂ ਫੜੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਛੀ ਵਾਂਗ ਹੰਸੇ 'ਤੇ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਚੋਟ ਲੱਗੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਸੁਖਦਾਤਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।