ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਹੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਉਹੀ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਚਕਰੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਤਪਸੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਾਤਪਸੀ ਹੈ। ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਸ਼ਕ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ। ਵਿਦਯੁਤ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਜਲਾ ਚਮਕ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਾਧਵ ਹੈ। ਉਹ ਗਰੁੜ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਅੰਤਮ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਜਿੱਤ ਤੇ ਜੈ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ। ਭਾਗਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹੀ ਤਰਣਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਲ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਪੜ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਂ—ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ—ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਹਰੇਕ ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ, ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ‘ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ’ ਨਾਮਕ ਸੌ ਤੇਰਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਾਣ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਵਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਤਕਾਰਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਮਾਧਵ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। “ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸੰਭਾਲਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਧਵ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਉਚਾਈ ਤੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਉਥੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਰੁੱਖ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਖੜ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਚੰਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਚਮਕ ਵਰਗਾ, ਧਰਤੀ ਵਰਾਹ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਲ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰਾ ਸਮੇਤ ਉਠਾ ਕੇ ਚੱਲਿਆ। ਉਸ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਪ ਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵਤਾ, ਉਭਰ ਆਏ। ਧਰਤੀ, ਜੋ ਗਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਪਰਮ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਆਸਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀ ਹੈ? ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਧ-ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਸਥਾਪਨਾ, ਆਹਵਾਨ ਤੇ ਵਿਦਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਆਸਨ ਤੇ ਸੇਜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ? ਸ਼ਾਮ ਤੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਪੂਣ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕੀ ਹੈ? ਬਸੰਤ ਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ? ਉਥੇ ਕਿਹੜੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਭੋਗਣੇ ਹਨ? ਕਿਸ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਭੋਗਤਾ ਮਾਧਵ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ? ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੀ ਮਾਪ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਪੀਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਕਿਵੇਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਮਧੁਪਾਰਕ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਜੋ ਮਧੁਪਾਰਕ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ, ਤੇ ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।