ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਤਾਰੇ, ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ—ਕਲਾ, ਕਾਠਾ, ਤੇ ਮੁਹੂਰਤ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਮਹੀਨੇ, ਪੱਖ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਲ—all are held within you. ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ, ਕਲਾ ਤੇ ਕਾਠਾ—all remain under your control. ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੂ, ਮੰਦਰ, ਵਿਂਧਿਆ, ਮਲਯ, ਤੇ ਦਰਦੁਰਾ ਪਰਬਤਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ। ਧਨੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਪਿਨਾਕਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਂਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸੰਗੁਚਨ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈਂ, ਰਖਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਅਨਾਦਿ ਯਜਨਾ ਹੈਂ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਾਮਵੇਦ ਹੈਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ, ਹੇ ਵਿ਷्णੂ, ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜੋ ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਹੈ—ਸਭ ਕੁਝ ਤੂੰ ਆਪ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹੈਂ, ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਤਪਸਵੀ ਹੈਂ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਹੈਂ। ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਅਨੰਤ ਹੈਂ, ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਤਕਸ਼ਕ ਹੈਂ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਖੇਡਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਗ੍ਰਹਿ-ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੂੰ ਆਪ ਹੈਂ। ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉਜਲਾ ਤੇ ਤੇਜ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਆਸਥਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ; ਤੂੰ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਮਾਧਵ। ਤੂੰ ਹੀ ਗਰੁੜ ਹੈਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਜਿੱਤ ਤੇ ਵਿਜਯ ਹੈਂ, ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿ-ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਭਾਗ ਹੈਂ, ਵਿਸ਼ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ। ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਲ ਰਹਿ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਮਾਧਵ ਦਾ ਸਤੋਤਰ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਂ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਅੱਖਰ ਅੱਖਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਵਿ਷्णੂ ਸਤੋਤਰ' ਨਾਮਕ ਸੰਤੋਸ਼ਪੂਰਨ ਇੱਕਸੌ ਤੇਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਯਥਾਰਥ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਡਟੀ ਰਹੀ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਰਬਤਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨ ਸਮੇਤ ਸੰਭਾਲਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਮਾਧਵ—ਜਿਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸੀ—ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਸੂੰਡ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਦਰੱਖਤ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਡਿੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਚਾਂਦ ਦੀ ਸੁੱਚੀ ਚਮਕ ਵਰਗੀ, ਧਰਤੀ ਸੂਰ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਢੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਪ ਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿ਷्णੂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਆਦਿ-ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਉਭਰ ਆਏ। ਧਰਤੀ, ਗਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਸਰੇ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਯਥਾਰਥ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ? ਸਾਂਝ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਧ-ਬਾਹਰਲੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਦੇਵ, ਅਸਥਾਪਨਾ, ਆਵਾਹਨ ਤੇ ਵਿਦਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣਿਕ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੋਈ।