ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਧਰਤੀ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ! ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੂਪ ਜਾਂ ਬਾਂਹ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰ ਸਕਦੀ।” ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਬਚਨ ਕਹੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖਿੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਹੈਂ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਸਹਾਰਿਆ, ਤੂੰ ਕੋਈ ਅਚਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਦੇਖੀ?” ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਗੁਪਤ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਜੋ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—ਸੁਣ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਸੱਚਾ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹ ਰਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਉਪਾਏ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਰਾਜ਼, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤਾ ਕਹੀ।” ਫਿਰ, ਜਦ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਧਰਮ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੱਥ ਅਪਾਰ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ।” ਤੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਬਚਨ ਕਹਿ।” ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਹਵਾ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਲੁਕ ਗਏ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਾਰੇ ਮਿੱਟ ਗਏ, ਉਥੇ ਨਾ ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਸੀ, ਨਾ ਅੱਗ ਸੀ, ਨਾ ਬਿਜਲੀ। ਜਦ ਵੇਦ ਵੀ ਲੁਕ ਗਏ, ਉਹ ਮੱਛੀ ਬਣ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ, ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਵੇਲੇ ਕਛੂਆ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਸੂਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮੈਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੇਂ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਵਣ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਜਦ ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਿਆ, ਤੂੰ ਕੀ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ? ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਥੇ ਨਾ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਨਾ ਤਾਰੇ, ਨਾ ਗ੍ਰਹਿ ਸੀ। ਸਨੀ, ਬੁੱਧ, ਇੰਦਰ, ਕੁਬੇਰ, ਤੇ ਯਮ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਦੇਵ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਤੋੜ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾਧਵੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸ਼ਰਣ ਲੈ ਕੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬਿਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ! ਮੈਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਬਚਾ ਲਵੋ।” ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੁਲ਼ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਜੋ ਅਨੰਤ ਤੇ ਯੋਗ ਨਿਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਾਧਵ ਦੇ ਕੋਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, “ਮੈਂ ਭਾਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਸ਼ਰਣ ਲਈ ਹੈ।” ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਆਈ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਮਾਧਵ। ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਵਰੁਣ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਗਨੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਵਾਯੂ ਵੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮੱਛ, ਕਛੂਆ, ਸੂਰ, ਨਰਸਿੰਘ, ਤੇ ਵਾਮਨ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਯੋਗ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਕੀਰਤੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ, ਤੇ ਅੱਗ—ਇਹ ਸਭ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਹੈਂ।