ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਰਗ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਫਿਰ ਉਹ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, 'ਅੰਨ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸ਼੍ਵੈਤਵਿਨੀਤਾਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦਾ ਸੌਂਵਾ ਤੇ ਦਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਗੋਰੀ-ਸਲੇਟੀ (ਕਪਿਲਾ) ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਤਮ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬੱਛੜੇ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ! ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਗਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਗੋਮੂਤਰ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿਕ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਏ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇਕ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਗਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਗੰਧ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੇਵਾ ਉਹਨੂੰ ਖੁਜਲਾਉਣਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭੁੱਖੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਘਾਸ ਆਦਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਿ ਚੜ੍ਹਦੇ ਦਿਵਿ-ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ, ਉਸਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਕੁਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਭੂਰੀ, ਦੂਜੀ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਸਲੇਟੀ, ਪੰਜਵੀਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ, ਛੇਵੀਂ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਸਲੇਟੀ, ਨੌਵੀਂ ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀ, ਦਸਵੀਂ ਸਲੇਟੀ-ਪੂੰਛ ਵਾਲੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਗਾਂਵਾਂ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਪੰਥ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ 'ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਇਕਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੋ-ਮੂੰਹੀ ਗਾਂ, ਸੁਵਰਨ ਘੜਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਦੋ-ਮੂੰਹੀ ਗਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੂਣ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਜਮਾਨੀ ਗਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਹੇ ਮਾਧਵ! ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਾਂ ਬੱਚਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਅਗਿਨਹੋਤ੍ਰ ਤੇ ਯਜਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ! ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਉਹ ਤਪਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਤੇ ਗੁਪਤ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਅਗਿਨਹੋਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੁਇਜ (ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਏ) ਲੋਕ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਦੁਇਜ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਲੇਟੀ-ਕਪਿਲਾ ਗਾਂਵਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਹਨ, ਤੀਰਥ ਸੰਗਮਾਂ 'ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਤੇ ਸੁਵਰਨਾ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਨਿਮਰ ਘੋੜੇ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।