ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੰਪਲ, ਜੁੱਤੀ, ਛਤਰੀ, ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੀਵੇ ਆਦਿ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦਾਤਾ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਇਹ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰੋ, ਹੇ ਦੁਜਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ!” ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਲਕਸ਼ਮੀ Govinda ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਗਾਯਤਰੀ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ, ਚੰਨਣੀ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋਤ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦੀ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮਾਤਾ ਅਨਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਅਤੇ ਦੁਜਜਨਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਚਾਵਲ ਦੀ ਗਾਂ (ਸ਼ਾਲੀ-ਧੇਨੁ) ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਸਿਹਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਸਦਾ ਮਨ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ‘ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਤਮ’ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਪਿਲਾ (ਸੋਨੇ-ਵਰਗੀ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ) ਗਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਛੜੇ ਸਮੇਤ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਲਾ ਸਭ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਗਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਗੋਮੂਤ੍ਰ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਗਾਂ ਦੀ ਹੱਡੀ ਜਾਂ ਮਾਸ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਗਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੇਵਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਖੁਜਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭੁੱਖੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਘਾਸ ਆਦਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਮਾਨੀ ਰਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਪਿਲਾ (ਸੋਨੇ-ਭੂਰੀ) ਗਾਂ ਪਹਿਲੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਭੂਰੀ, ਪੰਜਵੀਂ ਚਿੱਟੀ-ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੀ, ਛੇਵੀਂ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਭੂਰੀ, ਨੌਵੀਂ ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀ, ਦਸਵੀਂ ਭੂਰੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੀ। ਇਹ ਸਭ ਗਾਂਵਾਂ ਸ਼ੁਭ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੋਵੇਂ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ‘ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਤਮ’ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਦੋ-ਮੂੰਹੀ ਗਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਦੋ-ਮੂੰਹੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪੁੱਛੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਪੁੰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਜਮਾਨ ਦੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਬੱਚਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?” ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਅਗ્નਿਹੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਖਿਆਨ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਦੋ-ਮੂੰਹੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।