ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸ੍ਵੇਤਵਿਨੀਤਾਸ਼ਵਾਪੋਖਿਆਨ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਹੀ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਦੁਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਰੀਤ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਛੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਾਲ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਕੰਬਲ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੁੱਛ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ—ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਦੇ ਥਨ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਗੁੜ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਭ ਵੀ ਚੀਨੀ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਚਾਰੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਦੇ ਚਾਰ ਘੜੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵਾ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੱਤੇ, ਚਪਲ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ 'ਆਪਿਆਯਸਵ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਦੁਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਦਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੁਣ—ਦਾਨੀ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਰਾਜਾ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ 'ਦੁਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ' ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਦਹੀਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹੁਣ ਦਹੀਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਲੈਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੱਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਢੇਰ ਤੇ ਦਹੀਂ ਦਾ ਘੜਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਹੀਂ-ਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਆਦਿ ਗੁਣ ਹੋਣ। ਜੁੱਤੇ, ਚਪਲ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦਾਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਹੀਂ-ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਪਿੱਛੋਂ, ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ 'ਦਹੀਂ-ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੱਖਣ-ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਬਣੀ ਗਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ: ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੋ-ਮੂਤ੍ਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਘੜਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਹੈ, ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਦੰਦ ਵਿਵਸਥਿਤ, ਤੇ ਗਲਾ ਚਿੱਟੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਖਣ ਦੇ ਥਨ ਤੇ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਛੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੈਰ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰ ਤੇ ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਭ ਗਾਂਵਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਨੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹੋਮ ਅਤੇ ਮੱਖਣ ਦਾ ਸਾਰ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਮੱਖਣ-ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸ੍ਵੇਤਵਿਨੀਤਾਸ਼ਵਾਪੋਖਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਗਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਹੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।