ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਿਨੀਤਾਸ਼ਵ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਉਹ ਸੁਆਰਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੱਸੋ।" ਇਸ 'ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਚਾਰ ਕੁਡਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗਉਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਛੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਗਾਂ ਦੀ ਪੁੱਛ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਘੰਟੀ ਵਾਲਾ ਗਹਿਣਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਬਰਤਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰ ਹੋਣ। ਗਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਗਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਜਲ-ਗਾਉ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਸੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲ-ਗਾਉ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਘੜਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉੱਤਰਨ ਵਾਲਾ ਬਰਤਨ ਮਕੈਨੀਕੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰਤਨ, ਧਾਤਰੀ ਦਾ ਫਲ, ਰਾਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਨਾਜ ਪਾਏ ਜਾਣ। ਇਕ ਘੜਾ ਘਿਉਂ ਦਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਗਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ, ਸਿੰਗ ਕਾਲੇ, ਪਿੱਠ ਤਾਂਬੇ ਦੀ, ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਲਗੀਆਂ ਹੋਣ। ਇਕ ਕੰਬਲ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਗੁੜ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਸਿੱਪੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਫਿਰ ਗੰਨੇ ਦੀ ਗਾਂ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੁਗੁਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਪ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਵੇ—ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆਰਾ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ, ਗਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਦਿ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਗੁਰੂਪਤਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ—ਉਹ ਵੀ ਜਲ-ਗਾਉ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲ-ਗਾਉ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਤੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉਥੇ ਰਹਿਣ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਗੀਤ ਗਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਜਲ-ਗਾਉ ਦੇ ਦਾਨੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲਈ, ਉਹ ਸੁਆਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ, ਸ਼੍ਵੇਤਵਿਨੀਤਾਸ਼ਵ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ‘ਜਲ-ਗਾਉ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ’ ਨਾਮਕ ਸੌਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਰਸਾ-ਗਾਉ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਰੋਹਿਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਰਸਾ-ਗਾਉ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਰਸਾ ਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਭਰ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਛੜਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਾ-ਗਾਉ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਗੰਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਣ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗ ਤੇ ਗਹਿਣੇ, ਪੁੱਛ ਲਈ ਕਪੜਾ, ਅਤੇ ਥਨ ਲਈ ਘਿਉਂ ਹੋਵੇ। ਦੰਦ ਫਲਾਂ ਦੇ, ਪਿੱਠ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ। ਸੱਤ ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਲਗਾ ਕੇ, ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਚਾਰ ਪਿਆਲੀਆਂ ਤਿਲ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀਆਂ ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਤੋਂ ਚਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।