ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਵੱਸ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਿਰ ਨੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਕਪਾਲਿਨ, ਰੁਦ੍ਰ, ਬਭਰੂ, ਭਵ, ਕੈਰਾਤ, ਸੁਵ੍ਰਤ"—ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਇਹ ਭਵਿੱਖੀ ਨਾਮ ਮਿਲ ਗਏ। ਫਿਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਨੱਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਸਿਰ ਵੱਖ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ ਉਥੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤ ਕਰਕੇ, ਅਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਿਆਮ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਥੇ ਖੜ੍ਹਕੇ, ਉਸ ਸਿਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜਨੇਊ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਰੁਦਰਾਕਸ਼ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣਾਈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਟੁਕੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਜਾ ਕੇ, ਸੱਤਾਂ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰস্বਤੀ ਨਦੀ ਤੇ ਗਏ, ਫਿਰ ਯਮੁਨਾ ਨਾਲ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਫਿਰ ਵਿਤਸਤਾ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਗੋਮਤੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਨੇਪਾਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਥੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਗਯਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰੇ। ਉਹਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਲੰਗੋਟ ਸੀ, ਉਹ ਨੰਗੇ ਹੋ ਕੇ, ਕਪਾਲ (ਖੋਪਰੀ) ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਕਪਾਲ ਹੱਥੋਂ ਹਟਿਆ, ਉਹ ਨੰਗਾ ਕਪਾਲਧਾਰੀ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੋਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚੋਂ ਕਪਾਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੀਰਥ ਤੱਕ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਕਪਾਲ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਦੋ ਸਾਲ ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਕਪਾਲ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਲ ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਦੋ ਸਾਲ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪਰਮਪੁਰਖ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਨਾਮਕ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਹਰੀ ਅਤੇ ਹਰਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਗਏ, ਉਥੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਜਲੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਤੇ ਦੰਡਵਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਰ੍ਹਾ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਨਾਮਕ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਭਰੀ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਜਿੱਥੇ ਭੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਖੜੇ—ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਅਸਮਾਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਪਾਲ ਲੈ ਕੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਕਪਾਲਧਾਰੀ, ਤੇਰਾ ਜੋ ਰੰਗ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਭੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ—ਹੁਣ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਰੀਰਕ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ।" "ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਵਰਤ, ਹੇ ਦੇਵ, ਜੋ ਉਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹੀ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ।