ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਰਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਂ, ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਵਿਅਪਕ ਰਹਿ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਮੂਲ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਤੇ ਨੌਮੀ ਤੀਥ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਮਨਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਮੁੜ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਾਘਣ ਦੇ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਸ਼ੁੱਧ, ਸੱਤਵ ਗੁਣੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਾਲੀ, ਤਾਮਸੀ, ਭਯਾਨਕ ਮਾਤਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗ, ਹੱਤਿਆ, ਸੱਪ, ਚੋਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਅਚਲ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਵੇਹਰ, ਘੋੜੇ, ਗਾਂ, ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ—ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵਰਾ੍ਹਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।" ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਕਰੋੜ ਰੂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਦੇ ਇਕ ਸੌ ਅੱਸੀ ਕਰੋੜ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਾਤਾ ਸੱਤਵ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਮ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਸਭ ਵਿਅਪਕ ਤੇ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਤ੍ਰਿਸ਼ਕਤੀ ਮਹਾਤਮ" ਦੇ "ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ" ਨਾਮਕ ਛਿਆਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਰਾ੍ਹਾ ਜੀ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸਭ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਜਨਮ ਲਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਕਪਾਲਿਨ, ਰੁਦ੍ਰ, ਬਭ੍ਰੂ, ਭਵ, ਕੈਰਾਤ, ਸੁਵ੍ਰਤ"—ਇਹ ਨਾਮ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਨਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰ ਵੱਖ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਉਥੇ ਖੜੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ!" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਹੀ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਲ ਨਾਲ।" ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਉਪਰੰਤ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਸਿਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਜਨੇਊ ਬਣਾਇਆ, ਵੱਡੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਮਾਲਾ ਬਣਾਈ। ਹੋਰ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਲੈ ਕੇ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਰਤਭੂਮੀ ਦੇ ਸੱਤਾਂ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਇਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਤੇ ਗਏ, ਫਿਰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਫਿਰ ਵਿਤਸਤਾ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਗੋਮਤੀ ਤੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀਆਂ ਉੱਤੇ। ਫਿਰ ਨੇਪਾਲ ਗਏ, ਉਥੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਧਾਮ, ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਗਯਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਜੀਵਨ-ਧਾਰਕਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਪਰਗਟ ਕਰ ਗਏ। ਉਹਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਛ੍ਹਾ ਸੀ; ਨੰਗੇ, ਕਪਾਲ-ਧਾਰੀ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਨੰਗੇ, ਕਪਾਲ-ਧਾਰੀ ਤਪਸਵੀ ਹੋ ਗਏ।