ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮਾਇਆ ਛੱਡੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਜਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਸੀ ਸਮੇਂ, ਜਿਸ ਦੈਤ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੰਗਲਮਈ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਆਘਾਤਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਚਮੜੀ ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਚੇਰੀ ਗਈ। ਇਸ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਆਪ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਦੇਵੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਸਨ, ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਭੁੱਖੀਆਂ ਤੇ ਚੰਚਲ ਦੇਵੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈਆਂ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਦਧਿਆ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇਆ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ—ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਖਾਸ ਭੋਜਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।” ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕੀ ਹੈ?” ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਓਹਦੇ ਉੱਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਚੀਰ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਘਰਾਂ, ਖੇਤਾਂ, ਤਲਾਬਾਂ, ਸਰੋਵਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਸੰਤੋਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।” “ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ, ਜਿੱਤ, ਵਾਧਾ, ਭਿਆਨਕ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਨਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਭਿਆਨਕ, ਮਹਾ ਕਾਲੀ, ਕਾਲਿਕਾ, ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਫੰਦਾ ਤੇ ਡੰਡਾ ਫੜਦੀ ਹੈ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਯਾਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਹੇ ਚਾਮੁੰਡਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਵਰਗਾ, ਦੰਦ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਬਲ ਬੇਅੰਤ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ।” ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੀਂ, ਹਰ ਥਾਂ ਉਪਸਥਿਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।” “ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” “ਇਹ ਪਰਮ ਸ਼ੁਧ, ਸਤੋਗੁਣੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਪਿਤ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲੀ, ਤਾਮਸੀ, ਭਿਆਨਕ ਦੇਵੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਿਤ ਹੋਈ। ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅੱਗ, ਕਤਲ, ਸੱਪ, ਚੋਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦਾ ਭੈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼, ਚਲਦੀ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੀਰੇ, ਘੋੜੇ, ਗਾਂ, ਨੌਕਰ ਤੇ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਤਦ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਹੁਣ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੇ ਨੱਬੇ ਮਿਲੀਅਨ ਰੂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਸੀ ਮਿਲੀਅਨ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਤੋਗੁਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ; ਉਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ‘ਤ੍ਰਿਸ਼ਕਤੀ ਮਹਾਤਮ’ ਦੇ ਅੰਦਰ ‘ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜ’ ਵਾਲਾ ਛਿਆਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਸ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ...