ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦਿਵਯ ਜੀਵ! ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕੋ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਤ੍ਰੈਗੁਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮੰਗਲਮਈ ਗਾਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਤੁੱਲ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਇਹ ਲਿਖਤ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ, ਉਸਨੂੰ ਅੱਗ, ਸੱਪਾਂ, ਚੋਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਭਿਆਨਕ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਕਦੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਲਿਖਤ ਦੀ ਪੁਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ—ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਇਹ ਲਿਖਤ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਝੱਟ ਹੀ ਪਸ਼ੂ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਰਤਨ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਨੌਕਰ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸ੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਧਾਰਕ! ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੇ ਨੌਂ ਕਰੋੜ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ; ਇਹ ਭਯਾਨਕ ਤੇ ਕਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਚਾਮੁੰਡਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰੂਪ ਹਨ; ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਸਤੋਗੁਣ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤਹੀਣ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਵਿਅਪਕ ਹਨ। ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਰੂਪ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਦਿਵੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਹੁਣ, ਹਰੀ ਲਈ ਤ੍ਰੈਗੁਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਗਾਥਾ: ਉਹ ਭਯਾਨਕ ਵਰਤ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੰਬੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਪ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਨਗਰ ਸੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਸੀ। ਉਥੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਨਗਰ ਬਣ ਗਏ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਨਾਤਨ ਨਗਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਉੱਠਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੇ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਬਕਤਰ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਤੇ ਵੱਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁਤੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੁੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਥ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੇ ਸਨ, ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਧੁਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਯੋਧੇ ਵੀ ਲੁਕ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਵਧੀਆ ਤੂਣੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ। ਦੈਤਿਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਭਾਰੀ ਗਦਾ, ਤੀਰ ਤੇ ਮੁਗਦਰ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਅਸੁਰ ਅਚਾਨਕ ਹਾਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਪਏ। ਤਾਕਤਵਰ ਅਸੁਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜੇ। ਉਹ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਨਾਸ ਦੀ ਕਾਰਣ ਬਣੀ। ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਡਰੋ ਨਾ! ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਚਿੰਤਤ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਕੀ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ?" "ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜੋ ਵੀ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।" ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਯਾਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ।" "ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਾਸਕ!" ਉਹ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੁਸਕੁਰਾਈ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਭਾਲਿਆਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਤੂਣੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ। ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ, ਆਖ਼ਰ ਯਮਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਸੰਘਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।